Informatie
geschatte leestijd 3 min

Delier bij dementie

Als je naaste een delier heeft, gaat ze plotseling geestelijk achteruit. Ze kan bijvoorbeeld ineens onrustig of wantrouwig worden, of dingen zien die er niet zijn. Waarschuw altijd een arts als je vermoedt dat je naaste een delier heeft.

Wat is een delier

Een delier is een toestand van verwardheid, die in korte tijd ontstaat. Het uit zich in psychische verschijnselen en gedragsveranderingen. Ineens is je naaste bijvoorbeeld erg onrustig, wantrouwig of verdrietig. Ze kan dingen gaan zien die er niet zijn (hallucinaties) en daar angstig op reageren. Een delier kan er ook voor zorgen dat je naaste juist veel rustiger is dan anders en nauwelijks reageert op prikkels uit de omgeving.

Een delier kan enkele uren, maar ook dagen duren. De verschijnselen kunnen in de loop van de dag erg wisselen. Ze kunnen tegelijk aanwezig te zijn, maar dat hoeft niet. Soms is er overdag niet zo veel van te merken. Je naaste kan met een delier zelfs heldere momenten hebben. In de avond en nacht zie je dat de verschijnselen meestal erger worden.

Kenmerken van een delier

Je kunt een delier herkennen aan bepaalde kenmerken:

  • Je naaste is verward, terwijl ze dat kortgeleden niet (of minder) was.
  • Ze heeft een soort dromerigheid over zich. Het lijkt of alles langs haar heen gaat.
  • Je naaste vergeet steeds waar ze is, of wie jij bent. Ze vergeet wat er tegen haar is gezegd of wat er is gebeurd (sneller dan anders).
  • Ze kan gaan hallucineren.
  • Ze kan afwisselend huilerig of opgewekt zijn.
  • Je naaste kan onrustig zijn, met name in de nacht, en kan proberen op te staan en weg te lopen (ook als ze niet meer goed kan bewegen).
  • Ze plukt en friemelt aan kleding of spulletjes.

'Mijn vader was ineens heel onrustig. Hij sliep slecht, had iets schrikachtigs en liep de hele tijd aan zijn kleren te plukken. Gelukkig herkende de casemanager het al snel als een delier.'

Cecile (56)

Oorzaken van een delier

Een delier heeft een lichamelijke oorzaak. Het ontstaat door medicatie, uitdroging, ziekte of een infectie. Meestal zijn er meerdere oorzaken tegelijk. Een hoge leeftijd, gebruik van veel verschillende medicijnen, ziekten en ook de dementie zelf verhogen de kans op een delier. Hoe zwakker de gezondheid van je naaste, hoe gemakkelijker ze een delier krijgt.

Wees alert op de mogelijkheid van een delier bij:

  • (verandering in) medicatie, bijvoorbeeld door een nieuw medicijn, een te hoge dosering, of wisselwerking tussen verschillende medicijnen;
  • blaasontsteking of andere infectie;
  • stoornissen in de stofwisseling of de hormoonhuishouding;
  • ziekten aan hart, longen of buik;
  • hersenschudding of -kneuzing, beroerte of hersenbloeding;
  • een ongeluk;
  • een operatie;
  • pijn of te weinig slaap.

Je naaste is misschien niet in staat om aan te geven of ze lichamelijk ergens last van heeft. Een arts kan vaststellen wat de oorzaak van de plotselinge achteruitgang is.

Wat kun je doen?

Wanneer je naaste ineens achteruitgaat, is het altijd verstandig om direct contact op te nemen met de behandelend arts. Ook tijdens en na een opname in het ziekenhuis is het belangrijk alert te zijn op een delier. De arts zal proberen zo snel mogelijk de oorzaken vast te stellen en te behandelen. Soms krijgt je naaste medicijnen om de verschijnselen van het delier te verminderen. Als ze erg onrustig is, kun je met de arts of verpleegkundige bespreken hoe je haar tegen zichzelf kan beschermen. Je kunt dan denken aan voorkomen dat ze bijvoorbeeld uit bed valt of zichzelf bezeert.

Lees ook de tips over het omgaan met wanen en hallucinaties

Achteruitgang bij vasculaire dementie

Wanneer je naaste vasculaire dementie heeft, verloopt de achteruitgang stapsgewijs. Een nieuwe beroerte kan ervoor zorgen dat je naaste plotseling achteruitgaat. Het is verstandig om ook in dit geval de huisarts te waarschuwen. Hij kan dan bepalen of dit hoort bij het verloop van de dementie of dat er sprake is van een delier.

Contact maken tijdens een delier

Als je naaste een delier heeft, kan het moeilijker zijn om contact met haar te maken. Het is belangrijk dat je ervoor zorgt dat ze niet nog verwarder of onrustiger wordt. Lees de Tips om contact te maken tijdens een delier.

0 reacties