Terug naar diagnose
Informatie
geschatte leestijd 4 min

Diagnostisch onderzoek door specialist

Bij twijfel over de juiste diagnose verwijst de huisarts door naar een specialistische instelling. Dat kan een geheugenpoli zijn, een afdeling neurologie van een ziekenhuis, een afdeling ouderen van een Riagg of GGZ-instelling, of een psychiatrisch centrum. De specialisten bij deze instellingen doen verschillende onderzoeken. De resultaten gebruiken ze om vast te stellen of het om dementie gaat en oorzaken te bepalen. De procedures verschillen per instelling. We beschrijven welke mogelijke onderzoeken jullie kunnen verwachten.

Voorbereiden op het onderzoek

Veel specialistische instellingen doen alle onderzoeken op één dag. Dat levert een vermoeiend en druk programma op. Houd daar rekening mee en bereid je naaste voor op een lange dag in het ziekenhuis of andere instelling. Blijf vooral bij haar; zo kun je haar steunen.

Hoe bereid je je voor?

  • Bedenk wat je wilt vertellen en welke vragen jullie hebben voor de artsen en andere behandelaars. Schrijf ze vooral op. Een dagboek is hiervoor een handig middel.
  • Leg het verzekeringspasje en een geldig legitimatiebewijs van je naaste bijtijds klaar.
  • Maak een overzicht van alle medicijnen die je naaste in de afgelopen maanden heeft gebruikt of neem ze mee.
  • Zorg dat je naaste makkelijke kleding aan heeft: voor sommige onderzoeken moet ze zich omkleden.
  • Neem iets mee om het wachten aangenamer te maken: iets om te lezen of te doen.
  • Heeft je naaste vanwege diabetes tussendoortjes nodig, neem die dan ook mee

In het ziekenhuis waar ik was heb ik eerst maar wat zitten lachen om sommetjes die ik moest maken en dingen die ik moest aanwijzen. Maar het werd steeds ingewikkelder. Toen was het, zeg maar, toch slechter dan het zou moeten zijn.

Herman (77)

Neuropsychologisch onderzoek

Een

neuropsycholoog

Neuropsycholoog

Een neuropsycholoog onderzoekt hoe de hersenen functioneren en welke relatie er is met het gedrag dat iemand vertoont. Ook de gevolgen van hersenbeschadigingen en het behandelen van (niet aangeboren) stoornissen horen bij dit domein. De neuropsycholoog onderzoekt onder andere hoe functies als taalverwerking, motoriek en emoties door de hersenen worden uitgevoerd. De resultaten van die onderzoeken gebruikt hij om de diagnose te stellen en te bepalen welke behandeling nodig is. 

brengt met neuropsychologisch onderzoek in kaart hoe het staat met hersenfuncties als concentratievermogen, reactiesnelheid, werktempo, geheugen, leren, taal, planning en ruimtelijk inzicht. Het onderzoek bestaat uit een gesprek en een serie testen. In het gesprek gaat de neuropsycholoog in op de voorgeschiedenis en de klachten die er nu zijn.

MRI-scan

MRI staat voor magnetic resonance imaging, beeldvorming met magnetische resonantie. Dat is iets anders dan röntgenstraling. Een MRI-scan brengt de hersenen gedetailleerd in beeld. Op de beelden zijn afwijkingen te zien die passen bij de verschillende vormen van dementie.

Het onderzoek is pijnloos en ongevaarlijk. Het MRI-apparaat ziet eruit als een kleine tunnel waar je in wordt geschoven. Het onderzoek duurt dertig tot zestig minuten. Dat is best lang want als je naaste in de tunnel is moet ze helemaal stil liggen. Rustig ademhalen en ontspannen zijn daarom heel belangrijk. Tijdens het onderzoek kan ze wel gewoon praten met degene die het onderzoek doet. Vaak kan ze ook via een koptelefoon naar muziek luisteren. Dat kan helpen om te ontspannen.

De ruggenprik 

De ruggenprik (ook wel lumbaalpunctie genoemd) is geen standaard onderdeel van de onderzoeken, maar wordt soms wel gedaan om informatie te verzamelen over aandoeningen aan de hersenen, het ruggenmerg en de zenuwwortels.

Met een ruggenprik wordt een klein beetje

hersenvocht (liquor)

Hersenvocht (liquor)

is een kleurloze, heldere vloeistof die de hersenen en het ruggenmerg beschermt tegen schokken. Het hersenvocht voert ook afvalstoffen af en helpt om een goede temperatuur te behouden. Onder normale omstandigheden is er een voortdurende en evenwichtige productie, circulatie en afvoer van hersenvocht. Het onderzoek van de liquor geeft informatie over de processen die zich in de hersenen afspelen.

afgenomen. Voor een ruggenprik lig je als patiënt meestal op je zij met een bolle rug, de knieën opgetrokken en het hoofd zo ver mogelijk naar de knieën gebogen. De rug wordt ingesmeerd met jodium en met een dunne naald prikt de arts in het onderste gedeelte van de wervelkolom, tussen de lendenwervels. Dat doet niet meer pijn dan normaal bloedprikken in de arm. De naald blijft een paar minuten zitten omdat het even duurt voordat er voldoende hersenvocht is afgenomen.

Omdat er wat hersenvocht is verwijderd, kan je naaste na afloop wat hoofdpijn krijgen. Die verdwijnt meestal snel.

EEG

Een EEG (elektro-encefalogram; encefalon betekent hersenen) brengt het functioneren van de hersenen in kaart. Dit gebeurt door de elektrische activiteit van de hersenen te meten.

Voor een EEG krijgt de patiënt een mutsje opgezet waaraan een flink aantal meetelektroden is bevestigd. Voor goed contact met de hoofdhuid gebruikt de laborant een contactvloeistof. Het haar moet schoon zijn en mag geen gel of haarlak bevatten. Het aanbrengen van de meetelektroden kan een beetje pijn doen.

Het onderzoek duurt zo’n dertig minuten. In die tijd moet je naaste zo stil en ontspannen mogelijk blijven liggen. De laborant zal haar af en toe vragen om de ogen te openen of te sluiten, te zuchten of vuisten te maken. Ook laat hij lichtflitsen zien. Je naaste kan tijdens dit onderzoek gerust in slaap vallen. Dat geeft niets.

Bloedonderzoek

Standaard worden een paar buisjes bloed afgenomen voor onderzoek naar onder andere vitaminetekort, hormoonstoornissen en mogelijk verkeerd gebruik van medicijnen.

De uitslag

Het verwerken van alle resultaten kost tijd. Hoeveel tijd precies is per instelling verschillend. Je krijgt daar te horen hoe lang je moet wachten op het gesprek bij de specialist.

Het gesprek met de specialist over de uitslag is spannend. Er hangt veel van af en je krijgt veel informatie. Ga samen naar dit gesprek. Is de diagnose dementie, bespreek dan in een later gesprek de gevolgen met de arts. Je kunt het gesprek over mogelijke medicijnen en behandelingen beter voeren als jullie de eerste emoties een beetje hebben verwerkt. Lees ook de tips rond diagnose en uitslag.

Na de uitslag blijf je met veel vragen zitten. Download de brochure 'Dementie, wat nu?' voor de antwoorden op veel van je vragen. 

Lotgenoten

De periode van de diagnose is er een van veel vragen en onzekerheden. Blijf daar niet mee rondlopen. Jaarlijks krijgen vijftien- tot twintigduizend mensen de diagnose dementie te horen. Je komt hen en hun naasten tegen op ons forum, in gespreksgroepen en bij Alzheimer Cafés, Theehuizen of Trefpunten. Als je behoefte hebt aan een luisterend oor, kun je gratis de Alzheimertelefoon bellen: 0800 50 88, dagelijks tussen 9.00 – 23.00 uur. Lees ook het artikel over contact met lotgenoten.

Jouw ervaring met de geheugenkliniek

Het VUmc doet onderzoek naar de informatiebehoefte van mensen die een geheugenkliniek bezoeken. Heeft je naaste maximaal anderhalf jaar geleden een onderzoek of de diagnose milde cognitieve stoornis of dementie gekregen? Doe dan mee aan het onderzoek.

Door het delen van jullie ervaring help je mee om de informatievoorziening van geheugenklinieken te verbeteren. 

1 reactie
Tonen: Nieuwste reacties
Jouw laatste reactie op dit artikel
J

Joop

Was een hele ervaring voor me . het geheel van het onderzoek en de MRI scan. en de prettige manier waar Dr Manting ons in het geheel betrok. om het duidelijk te maken dat mijn vrouw Alzheimer had.

10 januari 2017

Samen met jou en andere mantelzorgers willen we ontdekken wat we nog allemaal kunnen verbeteren aan dementie.nl.

Geef ons advies