Informatie
geschatte leestijd 3 min

Doorliggen bij dementie (decubitus)

Doorliggen (decubitus) komt regelmatig voor bij mensen in een vergevorderde stadium van dementie. Een doorligplek is een ernstige beschadiging van de huid en het onderliggende weefsel door gebrek aan bloedtoevoer (zuurstof). De huid sterft af en daardoor ontstaan nare en zeer pijnlijke wonden. Het is daarom belangrijk om doorligplekken snel te behandelen en zoveel mogelijk te voorkomen. 

Gebrek aan beweging

In een vergevorderd stadium van dementie mist je naaste de natuurlijke impuls om te bewegen. Ze zal niet langer automatisch even anders gaan zitten in haar stoel of zich omdraaien in bed. Ook andere lichamelijke problemen kunnen haar hinderen bij het bewegen. Dit stil liggen of zitten is de oorzaak van decubitus.

Als je naaste op haar rug ligt, kan ze doorligplekken krijgen op haar stuit (billen), hielen, enkels, schouders, schouderbladen en heupen. Deze plekken komen het meest in aanraking met het bed. Haar (dunne) huid is hier ook kwetsbaarder, omdat er minder spieren en vet onder zitten. 

Zit je naaste veel in haar stoel, dan ontstaat decubitus meestal op haar zitbeentjes en stuit. 

Snelle behandeling is noodzakelijk

Decubitus geneest langzaam en is een serieus gevaar als het niet op tijd of op de juiste manier wordt behandeld. Hoe eerder de behandeling start, hoe groter de kans op herstel. Controleer de huid van je naaste daarom regelmatig op doorligplekken. Je herkent een beginnende doorligplek als een rode vlek die na een paar uur nog niet is weggetrokken en die niet eventjes verdwijnt als je erop drukt. Heeft je naaste een getinte huid? Dan is roodheid soms moeilijker te zien. Let in dat geval op verschil in warmte van de huid. Ook een zwelling of verharding kan wijzen op beginnende decubitus. 

Doorligplekken zijn pijnlijk. Mensen in een vergevorderd stadium van dementie kunnen vaak niet duidelijk maken dat ze pijn hebben. Schakel daarom bij (beginnende) doorligplekken altijd de huisarts of de thuiszorg in. Deze zorgleners kunnen meteen de behandeling starten en je advies geven over te nemen maatregelen.

Wat kun je doen om decubitus te voorkomen?

Naast alert zijn op rode vlekken, kun je veel doen om doorliggen te voorkomen.

Algemene tips:

  • Probeer wrijving zo veel mogelijk te voorkomen. Onbewust schuif je met je naaste als je haar helpt. Haal zakdoeken en andere voorwerpen uit haar zakken en controleer de kleding op grove naden.
  • Wrijf of masseer nooit plekken waar de huid rood is. Je kunt daarmee de schade verergeren.
  • Help je naaste bewegen. Dat stimuleert de bloedsomloop en verlicht de druk op de huid.
  • Goede, uitgebalanceerde voeding versterkt de huid.
  • Urine en vocht maken de huid gevoeliger voor doorliggen. Zorg ervoor dat je naaste goed is afgedroogd na het wassen en dat ze bij incontinentie op tijd wordt verschoond. Dep de huid droog in plaats van deze droog te wrijven.
  • Probeer te voorkomen dat je naaste het erg warm krijgt en gaat zweten.
  • Er zijn verschillende hulpmiddelen om doorligplekken te verlichten of te voorkomen. Overleg met de huisarts of verpleegkundige of het verstandig is om een speciaal matras of kussen te kopen of te huren. 
  • Hoofd- of zitkussens met uitsparingen worden afgeraden. Deze u- of ringvormige kussens kunnen de druk op andere plekken van de huid juist vergroten. 

Tips voor in bed:

  • Voorkom dat ze lang in dezelfde positie ligt. De thuiszorgmedewerker kan je advies geven over hoe je je naaste kunt draaien.
  • Als het ook maar enigszins kan, stimuleer je naaste dan om af en toe uit bed te komen en een beetje te  bewegen.
  • Let erop dat het hoeslaken goed glad om het matras zit. Plooien en kreukels geven extra druk en verhogen de kans op doorliggen.
  • Strakke kleding en strak gespannen beddengoed bij de voeten veroorzaken wrijving. Dit kan de druk vergroten. Laat de dekens los hangen bij het voeteneinde. 

Tips voor in de stoel:

  • Moedig je naaste regelmatig aan om te gaan verzitten.
  • Verstel regelmatig de rugleuning.
  • Help haar om, als dat lukt, een paar keer per dag te gaan staan en een stukje te lopen.
  • Let ook in de stoel op kreukels en plooien in haar kleding.
0 reacties