Informatie
geschatte leestijd 2 min

Erfelijkheid bij dementie

In de meeste gevallen is dementie niet erfelijk. Toch kan je je wel zorgen maken als je ouders, grootouders of andere naaste familieleden dementie hebben (gehad). Welke rol spelen genen bij dementie? Wanneer loop je een risico en kun je de erfelijkheid laten onderzoeken? In dit artikel leggen we het je uit.

Erfelijkheid slechts een klein risico

In sommige families komt dementie op latere leeftijd veel voor. Toch blijkt uit onderzoek dat toeval hier een grote rol speelt. Als een van je ouders op latere leeftijd dementie heeft gekregen, heb je zelf maar een paar procent extra risico op de ziekte. Dat er toch families zijn waar dementie relatief veel voorkomt, komt feitelijk omdat iedereen al een groot risico op dementie heeft. Een op de vijf mensen krijgt in zijn leven dementie. Hoe ouder je wordt, hoe groter de kans op dementie.

Mijn oma, mijn tante en mijn moeder hebben alle drie alzheimer gehad. Dan denk je al snel dat je het zelf ook wel zal krijgen. Volgens mijn huisarts hoeft dat helemaal niet: ze waren alle drie al tegen de tachtig toen het begon.

Janine (61)

Hoge leeftijd: hoog risico op dementie

We worden in Nederland gemiddeld steeds ouder. En leeftijd is de grootste risicofactor voor dementie. Van de mensen tussen de 65 en 69 jaar heeft ongeveer 1 procent dementie, maar van de mensen boven 90 jaar gemiddeld 40 procent. Als in jouw familie de familieleden dus oud worden, is de kans groot dat er veel dementie voorkomt. 

Leeftijd % kans op dementie 
65-69 1 %
70-74 2 %
75-79 7 %
80-84 18 %
85-90 33 %
90+ 40 %

Veel bepalende factoren

In bepaalde families komt dementie veel voor bij familieleden tussen 65 en 80 jaar. Veel vaker dan te verwachten valt op basis van de gemiddelde kans, zoals die in de tabel is weergegeven. Hoe kan dat? Vaak is er dan sprake van een ongunstige combinatie van genen in de familie. Maar omdat zo veel genen een rol spelen, valt de individuele kans op dementie in zo’n familie nog niet te voorspellen.

Bij dementie op latere leeftijd speelt ook gezond gedrag een rol. Hoe later dementie in een familie zich voordoet, hoe groter hier waarschijnlijk de invloed is van gezond gedrag. Het is in elk geval van belang om je hersenen uit te dagen en goed te zorgen voor je hart en bloedvaten. Door rekening te houden met de risicofactoren bij dementie kun je je kans op dementie verkleinen.

Erfelijkheid bij dementie op jonge leeftijd

Dementie op jonge leeftijd (onder de 65 jaar) komt weinig voor. Maar hierbij speelt erfelijkheid wel vaker een rol. Hebben er meerdere mensen in je familie dementie op jonge leeftijd gekregen? Dan is er een kans dat het een erfelijke variant betreft. Lees meer over erfelijkheid bij dementie op jonge leeftijd

Erfelijkheidsonderzoek

Er zijn (buitenlandse) bedrijven die je erfelijk materiaal in kaart kunnen brengen. Op basis daarvan krijg je een overzicht van de risicogenen van ziektes waarvan je drager bent. Artsen in Nederland vragen deze test bij dementie nooit aan. Erfelijke aanleg voor dementie zegt namelijk weinig over óf en wanneer je de ziekte ook echt zult krijgen. Zolang er bovendien nog geen medicijn is tegen dementie, zien Nederlandse artsen het nut van zo’n test niet in. Alleen in de zeldzame gevallen dat dementie op jonge leeftijd begint, hebben familieleden een grote kans om de ziekte ook echt te krijgen. Tegenwoordig is dat soms te bepalen met genetisch onderzoek. Lees meer over erfelijkheidsonderzoek bij dementie op jonge leeftijd.

Expert wetenschappelijk onderzoek

Dinant is medewerker bij Alzheimer Nederland. Hij heeft jaren ervaring op het gebied van (wetenschappelijk) onderzoek bij dementie. 
 

Stel je vraag >
0 reacties