Informatie
geschatte leestijd 2 min

Erfelijkheid bij dementie

Als je ouders, grootouders of andere naaste familieleden met dementie hebt (gehad), ben je misschien bang dat ‘het in de familie zit’. Toch is je risico op dementie nauwelijks verhoogd als je ouders dementie kregen na het 65e levensjaar. Welke rol spelen genen bij dementie? En kun je jezelf laten testen op dit risico? 

Iedereen heeft een groot risico

In bepaalde families komt dementie op latere leeftijd veel voor. Toch blijkt uit onderzoek dat toeval hier een grote rol speelt. Als een van je ouders op latere leeftijd dementie heeft gekregen, heb je zelf maar een paar procent extra risico op de ziekte. Dat er toch families zijn waar dementie relatief veel voorkomt, komt feitelijk omdat iedereen al een groot risico op dementie heeft. Naarmate je ouder wordt, stijgt de kans daarop. Een op de vijf mensen krijgt in zijn leven dementie. Meestal treft de ziekte iemand op hoge leeftijd. Dementie op jonge leeftijd komt veel minder vaak voor.

Mijn oma, mijn tante en mijn moeder hebben alle drie alzheimer gehad. Dan denk je al snel dat je het zelf ook wel zal krijgen. Volgens mijn huisarts hoeft dat helemaal niet: ze waren alle drie al tegen de tachtig toen het begon.

Janine (61)

Hoge leeftijd: hoog risico op dementie

We worden in Nederland gemiddeld steeds ouder. En leeftijd is de grootste risicofactor voor dementie. Van de mensen tussen de 65 en 69 jaar heeft ongeveer 1 procent dementie, maar van de mensen boven 90 jaar gemiddeld 40 procent. Als in jouw familie de familieleden dus oud worden, is de kans groot dat er veel dementie voorkomt. 

Leeftijd % kans op dementie 
65-69 1 %
70-74 2 %
75-79 7 %
80-84 18 %
85-90 33 %
90+ 40 %

 

Veel bepalende factoren

In bepaalde families komt dementie veel voor bij familieleden tussen 65 en 80 jaar. Veel vaker dan te verwachten valt op basis van de gemiddelde kans, zoals die in de tabel is weergegeven. Hoe kan dat? Vaak is er dan sprake van een ongunstige combinatie van genen in de familie. Maar omdat zo veel genen een rol spelen, valt de individuele kans op dementie in zo’n familie nog niet te voorspellen.

Bij dementie op latere leeftijd speelt ook gezond gedrag een rol. Hoe later dementie in een familie zich voordoet, hoe groter hier waarschijnlijk de invloed is van gezond gedrag. Het is in elk geval van belang om je hersenen uit te dagen en goed te zorgen voor je hart en bloedvaten. Door rekening te houden met de risicofactoren bij dementie kun je je kans op dementie verkleinen.

Genetische tests

Er zijn (buitenlandse) bedrijven die je erfelijk materiaal in kaart kunnen brengen. Op basis daarvan krijg je een overzicht van de risicogenen van ziektes waarvan je drager bent. Artsen in Nederland vragen deze test bij dementie nooit aan. Erfelijke aanleg voor dementie zegt namelijk weinig over óf en wanneer je de ziekte ook echt zult krijgen. Zolang er bovendien nog geen medicijn is tegen dementie, zien Nederlandse artsen het nut van zo’n test niet in. Alleen in de zeldzame gevallen dat dementie op jonge leeftijd begint, hebben familieleden een grote kans om de ziekte ook echt te krijgen. Tegenwoordig is dat soms te bepalen met genetisch onderzoek. Lees meer over erfelijkheid en erfelijkheidsonderzoek bij dementie op jonge leeftijd.

Onderzoek naar erfelijkheid

Slechts een klein deel van de erfelijke vormen van dementie kan momenteel worden verklaard. Daarom wordt voortdurend onderzoek gedaan naar nieuwe verklaringen.

 

Expert wetenschappelijk onderzoek

Dinant is medewerker bij Alzheimer Nederland. Hij heeft jaren ervaring op het gebied van (wetenschappelijk) onderzoek bij dementie. 
 

Stel mij een vraag > Bekijk mijn profiel >
0 reacties

Samen met jou en andere mantelzorgers willen we ontdekken wat we nog allemaal kunnen verbeteren aan dementie.nl.

Geef ons advies