Informatie
geschatte leestijd 5 min

Financiële zaken regelen voor iemand met dementie

Er komt een moment dat je naaste met dementie haar financiële zaken niet meer zelf kan regelen. Om haar rechten te beschermen, moeten deze zaken op een goede manier overgenomen worden. Als je dit op tijd regelt, kan je naaste zelf de regie nemen en beslissen wie dat mag doen. 

Heeft je naaste een volmacht of levenstestament? 

In een volmacht of levenstestament legt je naaste bij de notaris vast wie haar financiële belangen vertegenwoordigt. Ook de vertegenwoordiging voor medische beslissingen kan zij hierin vastleggen. Het is heel fijn als je naaste dit nog zelf kan doen of al gedaan heeft. Op het moment dat ze wilsonbekwaam wordt, verandert er in dat geval niet zoveel. De vertegenwoordiger (gevolmachtigde) neemt alle financiële taken van haar over. Ze kan hierover dan niet langer beslissen.

Heeft je naaste niets geregeld en is ze wilsonbekwaam, dan is voor financiële zaken een beschermingsbewind (alleen financieel) of curatele (financieel en zorg en welzijn) nodig. De kantonrechter is de persoon die de vertegenwoordiger benoemt. Zowel beschermingsbewind als curatele zijn ingrijpende maatregelen om de belangen van je naaste te beschermen.

Beschermingsbewind: zaakbehartiging onder toezicht van de rechter

Beschermingsbewind of onderbewindstelling vraag je voor je naaste aan bij de kantonrechter. Iedere meerderjarige kan bewindvoerder zijn. De kantonrechter zal bij voorkeur kiezen voor iemand die dicht bij je naaste staat (partner, ouder, kind, broer of zus). Het is ook mogelijk met twee personen het bewind te voeren. Lukt het niet met iemand dichtbij, dan kan de kantonrechter een rechtspersoon, zoals een bureau voor bewindvoering, tot bewindvoerder benoemen. Je kunt ook zelf een professionele bewindvoerder inschakelen. 

Je naaste kan ook tijdelijk onder bewind gesteld worden, bijvoorbeeld gedurende de periode van de verkoop van haar huis.

'Mijn vader heeft mijn zus en mij als bewindvoerder aangewezen. Ik ben daar blij mee, want ik had al een tijdje het idee dat hij het overzicht kwijtraakte.'

Petra (58)

Verantwoordelijkheden en verplichtingen als bewindvoerder

Als bewindvoerder regel je de financiële zaken voor je naaste en beheer je het (toekomstige) vermogen. Je bent als bewindvoerder vrij in je handelen en hoeft niet te overleggen met andere personen die dicht bij je naaste met dementie staan. Je kunt een vergoeding vragen voor het werk wat je doet. Jaarlijks leg je als bewindvoerder verantwoording af aan de kantonrechter. Op die manier is onafhankelijk toezicht gegarandeerd.

De kantonrechter moet in een aantal gevallen specifiek toestemming geven:

  • voor uitgaven boven de 1500 euro;
  • voor verkoop van het huis;
  • voor het afsluiten van hypotheken;
  • voor huur of verhuur
  • voor het aangaan of verstrekken van leningen;
  • voor het beleggen van geld;
  • voor het schenken of aannemen van schenkingen;
  • voor het starten van een juridische procedure.

Een professionele bewindvoerder inschakelen

Kan of wil niemand in de familie bewindvoerder zijn? Dan kan je er ook voor kiezen om een professionele bewindvoerder in te schakelen. Professionele bewindvoerders en inkomensbeheerders moeten voldoen aan vastgestelde kwaliteitseisen. Ze mogen voor hun diensten een bepaald bedrag per maand in rekening brengen. In 2019 is dat 114 euro. Een professionele bewindvoerder kan ook eenmalige intakekosten en afwikkelingskosten berekenen als de bewindvoering stopt. Heeft je naaste een minimuminkomen? Dan kan zij hiervoor bijzondere bijstand aanvragen bij de sociale dienst van de gemeente. Op de websites van de brancheverenigingen NBPB en PBI kun je een professionele bewindvoerder vinden.

Curatele: de meest ingrijpende beschermingsmaatregel

Je kunt voor je naaste ook curatele aanvragen via de kantonrechter. Deze meest ingrijpende beschermingsmaatregel heeft zowel betrekking op de financiële als op niet-financiële belangen van je naaste. Iemand die onder curatele is gesteld, is daarmee handelingsonbekwaam verklaard. Ze mag geen enkele rechtshandeling meer verrichten zonder expliciete toestemming van de curator.

Ook hier geldt dat iedere meerderjarige, zoals de partner, familielid of vriend, curator van je naaste kan zijn. Je kunt ook een professionele curator inschakelen. Een rechtspersoon, bijvoorbeeld een accountantskantoor, kan géén curator zijn. 

Verantwoordelijkheden en verplichtingen als curator

De taken van een curator gaan verder dan die van een bewindvoerder. Zo kun je als curator een aankoop van je naaste achteraf ongedaan maken; een bewindvoerder heeft die bevoegdheid niet. Als curator stuur je binnen enkele weken na de benoeming door de kantonrechter een overzicht van de goederen die onder de curatele vallen naar de kantonrechter. Ook houd je de boekhouding van je naaste bij. Als je naaste geen eigen rekening heeft, open je die, speciaal voor haar inkomsten en uitgaven. Een curator legt net als een bewindvoerder jaarlijks verantwoording af aan de kantonrechter.

Hetty kocht voortdurend allerlei spullen via internet. Onze rekening liep helemaal leeg. Curatele aanvragen leek me nog de enige oplossing.

Bernard (72)

Wanneer curatele?

Soms is het raadzaam om te kiezen voor curatele als beschermingsmaatregel voor je naaste. Bijvoorbeeld wanneer ze vaak heel impulsief en ongeremd handelt. Dat doe je in zo’n geval niet alleen voor haar, maar ook voor anderen in haar omgeving die de dupe kunnen worden van haar gedrag. Ook wanneer je naaste nog thuis woont en haar partner plotseling komt te overlijden, kan ondercuratelestelling een oplossing zijn. Je naaste kan zelf curatele aanvragen, maar ook haar familieleden en het openbaar ministerie kunnen dit doen.

Betrek de familie erbij

Het aanvragen van onderbewindstelling of curatele kan ingrijpende gevolgen hebben. De verantwoordelijkheid over de financiële zaken van je naaste komt in andere handen. Om misverstanden of onenigheden achteraf te voorkomen, is het goed dergelijke beslissingen met familieleden of andere belanghebbenden te bespreken. Dat kan goed tijdens een

familiegesprek

Familiegesprek

Een familiegesprek is een goede manier om met alle betrokkenen over belangrijke beslissingen te praten. Zo’n gesprek kun je het beste voeren onder leiding van een ervaren gespreksleider, zoals een casemanager of een andere hulpverlener. Tijdens een familiegesprek is er voor iedereen ruimte om zijn of haar emoties te uiten. Spreek van tevoren duidelijk af wat het doel is van het gesprek. Bedenk dat het soms niet mogelijk is om alle punten in één gesprek af te ronden. Het gesprek kan ook een onderdeel zijn van een proces. 

. Wanneer je eenmaal curator of bewindvoerder bent, is het verstandig een familiegesprek te organiseren bij belangrijke beslissingen. Mochten jullie er onderling niet uitkomen, dan kun je

mediation

Mediation

Mediation kan nodig zijn als een familieconflict uit de hand loopt. Mediation is een vorm van conflicthantering waarbij een onafhankelijke en neutrale derde de partijen begeleidt om tot een oplossing te komen die voor iedereen acceptabel is. De mediator komt niet met eigen oordelen, maar laat beide partijen aandachtig naar elkaar luisteren om begrip voor elkaars standpunt te kweken. Mediation is vertrouwelijk. Alleen als de partijen daarin toestemmen, wordt gerapporteerd aan anderen.

overwegen.

Heb je moeite om zaken met de familie te bespreken, vraag dan of de casemanager wil helpen. In de video vertelt Saskia Danen hoe dit haar heeft geholpen.

Casemanager helpt bij praten over de toekomst
Nicole Giling

Let op: de bewindvoerder of curator heeft ook zeggenschap over kapitaal dat je naaste samen met haar partner heeft. Denk bijvoorbeeld aan vermogen dat in het huis zit vanwege een huwelijk in gemeenschap van goederen. Ben je als partner geen bewindvoerder of curator van je naaste met dementie, dan kun je (gedeeltelijk) buitenspel worden gezet als bijvoorbeeld het huis verkocht moet worden. Maak dit bespreekbaar en voorkom onaangename misverstanden.

Advies nodig? Bel een hulplijn 

Financiële beslissingen kunnen best complex zijn. Onderstaande hulplijnen kunnen je misschien verder helpen wanneer je er zelf -of onderling- niet goed uitkomt:

  • ANBO Advieslijn. Voor leden van de ANBO. Voor vragen op het gebied van inkomen, gezondheid, wonen, mobiliteit en participatie. Bereikbaar van maandag tot en met vrijdag van 9.00 tot 15.00 uur via 0348 466 688;
  • KBO-Servicetelefoon. Voor leden van de Unie KBO met vragen over wonen, zorg, welzijn, gezondheid en juridische zaken. Bereikbaar op werkdagen van 9.30 tot 12.30 uur via 0900 - 821 21 83;
  • KBO-Juristentelefoon. Voor leden van de Unie KBO met juridische en financiële vragen. Bereikbaar op donderdag van 13.30 tot 15.30 uur via 0900 - 821 21 83. 

Meer lezen over dit onderwerp?

Lees meer over bewindvoering en curatele in de brochure Rechtsbescherming en dementie

Kandidaat-notaris

Berit heeft veel ervaring in het adviseren over juridische en financiële gevolgen van wilsonbekwaamheid. Ze is mede-oprichter van Notaris & dementie, een netwerk van notarissen in Drenthe en Groningen.

Stel je vraag >
0 reacties