Terug naar herhalen
Informatie
geschatte leestijd 3 min

Omgaan met ongepast gedrag van mensen met dementie

Impulsief en ongeremd gedrag komt voor bij alle vormen van dementie. Je naaste vertelt dan bijvoorbeeld aan een wildvreemde heel persoonlijke dingen of verstoort met luide stem een gesprek. Ze weet niet meer wat gepast gedrag is in de omgang met anderen.
Ongepast gedrag komt voor bij alle vormen van dementie, maar vooral bij frontotemporale dementie.

Als we wandelen en we komen iemand met een hondje tegen, begint mijn vader hard te blaffen.

Jan (50)

Seksueel ontremd gedrag

Seksualiteit hoort bij het leven en de behoefte aan seksualiteit blijft vaak bestaan, ook als je partner dementie heeft. Maar jullie relatie verandert. ‘Ik kan niet én zijn billen afvegen én met hem vrijen’, is een begrijpelijke uitspraak. Het kan ook zo zijn dat je partner niet goed meer duidelijk kan maken of er nog behoefte is aan seksueel contact tussen jullie.

Het seksueel ontremde gedrag van je naaste gaat meestal ver over jouw grenzen heen. Dat gedrag kan bijvoorbeeld bestaan uit voortdurend aan je zitten, zinspelen op seks, openlijk masturberen en seksueel getinte opmerkingen maken tegenover volstrekte vreemden. Jij voelt je dan opgelaten en ongemakkelijk. Voor jou is het belangrijk om te ontdekken wat je partner met dit gedrag wil zeggen.

Mijn man wil vaak strelen en voelen aan borsten en billen, soms aanhoudend, wat irritant wordt. Ook onze kleindochter van zeventien ontkomt er niet aan. Ze gaat hem uit de weg.

Jannie (67)

Wat kun je doen aan seksueel ongeremd gedrag?

Omgaan met ongepast seksueel gedrag is moeilijk. Je geneert je, maar je naaste terechtwijzen heeft weinig zin. Probeer met humor een andere draai aan het gedrag te geven en besef dat dit gedrag komt door de ziekte. Jij bent er niet verantwoordelijk voor. Je hoeft je niet te verontschuldigen, maar maak anderen er wel op attent dat je naaste dementie heeft.

Er zijn medicijnen om ongepast seksueel gedrag te behandelen, maar daar is nog weinig onderzoek naar gedaan. Ze kunnen schadelijke bijwerkingen hebben. Overleg hierover goed met de huisarts.

Obsessief gedrag

Angst en nervositeit kunnen obsessief gedrag veroorzaken. Maar ook verveling en te weinig beweging kunnen dit gedrag veroorzaken. Als tijdverdrijf kan je naaste gedrag ontwikkelen dat ze eindeloos herhaalt. Je herkent obsessief gedrag bijvoorbeeld aan:

  • voortdurend dingen rangschikken en ordenen, bijvoorbeeld kleding (was opvouwen),
  • spullen of eten verzamelen en verstoppen,
  • ijsberen,
  • continu naar deuren kijken en uit ramen gluren,
  • steeds naar dezelfde plek willen, bijvoorbeeld het toilet,
  • een opdracht een aantal keer herhalen.

Zulk gedrag kan ook voortkomen uit een bepaalde situatie. Als je naaste verkouden is, kan ze bijvoorbeeld steeds haar handen gaan wassen om besmetting te voorkomen.

Alles wat van chocolade is of waar chocolade inzit, verstopt ze in bed. Ik begrijp er niets van.

Rick (80)

Wat kun je doen aan obsessief gedrag?

Probeer te ontdekken of het obsessieve gedrag van je naaste voortkomt uit verveling, een teveel aan energie of omdat ze bepaalde dingen niet meer mag doen (zoals koken). Als je dat weet, kun je misschien een oplossing voor het gedrag vinden of er meer ontspannen mee omgaan.
Obsessief gedrag is moeilijk te doorbreken; grijp alleen in als het gedrag gevaarlijk is voor je naaste of voor de omgeving.

Ongewenst eetgedrag

Geheugenverlies en schade aan hersencellen veroorzaken veranderingen in eetpatronen en eetgewoontes. Door verminderde eetlust, een andere smaak en – heel praktisch – geen boodschappen meer doen, kan het gewicht van je naaste sterk veranderen. Ze kan afvallen, maar ook flink aankomen.

Bij frontotemporale dementie neemt de eetlust vaak toe. Je naaste gaat vaker en zoeter eten en wordt daardoor zwaarder. In een later stadium van de ziekte kan ze gefixeerd raken op zoetigheid of op ander specifiek eten. Een gezond eetpatroon is dan bijna niet meer haalbaar. 

Het baart me zorgen dat mijn man steeds vaker op zoek gaat naar eten. Dat heeft hij nooit gehad, maar hij wordt nu mateloos.

Marja (79)

Wat kun je doen aan ongewenst eetgedrag?

Je kunt ongewenst eetgedrag een beetje bijsturen door snoep en ander ongezond eten te verstoppen of alleen in kleine porties aan te bieden. Zorg dat je naaste gezonde snacks zoals rauwkost, noten en rozijnen wel makkelijk kan vinden. Als ze pertinent weigert gezond te eten, geef haar dan voedingssupplementen en vitamines.

Medicatie bij gedragsproblemen

Als het ongeremde gedrag van je naaste blijft bestaan, wordt het enorm belastend. Zowel voor je naaste als voor jou als mantelzorger. Niets doen en het maar accepteren is geen optie, en je hebt hier echt deskundige hulp bij nodig. Lees in dit geval zeker het artikel Medicatie voor gedragsproblemen bij dementie.

Met name voor mantelzorgers is de patiënteninformatietool 'Gedragsproblemen bij dementie' gemaakt. Deze online tool geeft je in begrijpelijke taal allerlei informatie over gedragsproblemen bij dementie en eventuele medicatie zoals psychofarmaca.

0 reacties