Informatie
geschatte leestijd 3 min

Zo kun je je naaste helpen om iets (opnieuw) aan te leren

Wist je dat mensen met dementie nieuwe dingen kunnen leren? Dat klinkt misschien verrassend, maar uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat dit kan. Dit noem je het lerend vermogen. Door het stimuleren van het lerend vermogen kun je het leven van je naaste een stuk leuker en nuttiger maken. In dit artikel leggen we je uit hoe dit werkt.

Wanneer je naaste dementie heeft, worden haar hersencellen aangetast. Maar naast aangetaste hersencellen, zijn er ook heel veel hersencellen die (nog) niet zijn aangetast. Het lerend vermogen gaat ervan uit dat je gezonde hersencellen kunt prikkelen om de taken van ongezonde cellen over te nemen. Door een bepaalde vaardigheid vaak (samen) te doen en te herhalen, kun je je naaste helpen om dingen (op)nieuw aan te leren. Besef wel dat wanneer de dementie van je naaste vordert, er steeds minder gezonde cellen zijn om de taken over te nemen. Het zal dan steeds lastiger worden om je naaste nieuwe dingen te leren.

Opnieuw leren door mensen met dementie

Door het lerend vermogen van je naaste te stimuleren, kun je haar leven een stuk aangenamer maken. Wanneer je naaste weer meer zelf kan doen, voelt ze zich nuttig en krijgt ze haar zelfvertrouwen terug. Je naaste kan daardoor langer zelf activiteiten ondernemen, thuis wonen is veiliger en ze houdt meer plezier in het leven.

Je kunt je naaste bijvoorbeeld (op)nieuw leren:

  • om zelf een kledingstuk aan te trekken of te douchen;
  • omgaan met een iPad, tablet of fietsnavigatie;
  • een vaste wandelroute te lopen;
  • om gedrag op een andere manier te uiten en niet meer te slaan of te schelden;
  • om zelf koffie te zetten of een boterham te smeren.

In onderstaande video vertelt Henk van Pagee hoe hij zichzelf uitdaagt om zijn geheugen goed te houden. Henk heeft de ziekte van Alzheimer.

Henk van Pagee over lerend vermogen van mensen met dementie

Hoe werkt dat lerend vermogen bij dementie?

Het toepassen van het lerend vermogen bij je naaste met dementie staat of valt met de aanpak van jou als begeleider. Er zijn vier leervormen die goed werken en die je kunt toepassen:

  1. Foutloos leren: dingen samen doen, herhalen en inslijpen. Zo kun je bijvoorbeeld foto’s maken van elke afzonderlijke handeling bij het koffiezetten. Vervolgens oefen je de verschillende stappen bij het koffiezetten in de juiste volgorde met behulp van de foto’s. Net zolang totdat het goed gaat. Dat kan soms een paar weken duren.
  2. Associatieleren: het aanbrengen van verbanden of het inspelen op bestaande associaties; gebruikmaken van ‘ezelsbruggetjes’. Hierbij kun je alle zintuigen gebruiken. Een mooi voorbeeld van associatieleren is het aanleren van een route binnenshuis door het ophangen van handwerkjes die je naaste zelf heeft gemaakt of foto’s/schilderijtjes die je naaste mooi vindt.
  3. Emotieleren: bewust oproepen en ondergaan van nieuwe emoties op een specifieke plek. Stel, je naaste met dementie wil pertinent niet naar de wc. Zet dan een radio op de wc die de favoriete muziek speelt uit de jeugdjaren van je naaste. Zo roep je een positieve emotie op bij deze handeling.
  4. Operant leren: kortweg ´straffen en belonen´.

Het lerend vermogen van mensen met dementie

Belangrijke aandachtspunten bij het leren

Welke vorm van leren je ook gebruikt voor je naaste, er zijn wel voorwaarden om het (opnieuw) aanleren van vaardigheden te laten slagen:

  • Observeer goed; een associatie of emotie moet wel passen bij de belevingswereld van je naaste;
  • Houd het leuk, motiveer haar, dwing niet en bewaak de goede sfeer;
  • Houd rekening met de beperkingen van je naaste; mensen met dementie kunnen niet altijd goed aangeven of iets pijn doet of dat ze moe zijn;
  • Wees consequent;
  • Corrigeer niet.

Filmpjes over lerend vermogen bij dementie

Dat je naaste vaardigheden (opnieuw) kan leren is een redelijk nieuwe ontdekking. Alzheimer Nederland heeft in samenwerking met zorginnovatiebureau DAZ en de Haagse Hogeschool een reeks korte video’s laten maken over het lerend vermogen van mensen met dementie. In de filmpjes staan mensen met dementie centraal die iets hebben aan- of afgeleerd dankzij de slimme begeleiding van de omgeving.

De video’s zijn te bekijken via www.opnieuwgeleerdoudgedaan.nl. Er zullen de komende tijd steeds meer video’s online worden gezet. Laat je inspireren door de voorbeelden en help zo je naaste om iets (op)nieuw aan te leren. 

Heb jij zelf tips of voorbeelden hoe je jouw naaste iets nieuws hebt aangeleerd? Deel jouw ervaring in een reactie. Samen weten we meer.

0 reacties

Samen met jou en andere mantelzorgers willen we ontdekken wat we nog allemaal kunnen verbeteren aan dementie.nl.

Geef ons advies