Informatie
geschatte leestijd 4 min

Veilig koken met dementie

Waarschijnlijk wil je naaste met dementie zo lang mogelijk voor zichzelf zorgen. Koken hoort daarbij. Door de dementie kan ze echter hele vanzelfsprekende zaken vergeten, ook in de keuken. Pannen die droogkoken of gas dat ongemerkt aanstaat, kunnen gevaarlijke situaties opleveren.

Hoe zorg je dat koken veilig blijft?

Er zijn verschillende manieren en hulpmiddelen om langer veilig thuis te wonen. Ook in de keuken is het belangrijk om goed in de gaten te houden wat je naaste nog zelf kan. In de keuken staan veel apparaten en een oven, fornuis en kraan die heet kunnen worden. Begrijpt je naaste nog hoe de apparatuur werkt? Weet ze nog waar ze op moet letten bij het koken? Er zijn verschillende manieren om de keuken veilig(er) te maken.

Kooktoestellen veiliger maken

Veel mensen zijn gewend om op gas te koken. Een gasfornuis of –kookplaat is vaak minder veilig dan een keramische-, elektrische- of inductiekookplaat. Een andere manier van koken is echter lang niet altijd een oplossing. Het is namelijk goed mogelijk dat je naaste moeite heeft om te leren hoe zo’n  nieuw apparaat werkt. Met onderstaande tips wordt koken op de voor haar vertrouwde manier veiliger:

  • Een beschermknop die de knoppen van het gasfornuis afschermt, voorkomt dat de knop per ongeluk wordt ingeschakeld. De leverancier of fabrikant kan je vertellen welke je nodig hebt voor het type gasfornuis dat je naaste heeft.
  • Met een éénknopsbediening hoeft je naaste niet met een aparte knop (of lucifer) het gas aan te steken. Dit voorkomt dat ze het gas per ongeluk aanzet zonder vlam.
  • Sommige (inbouw) gasfornuizen hebben ionisatiebeveiliging. Dit is een vorm van vlambeveiliging die ervoor zorgt dat de gastoevoer automatisch stopt wanneer een vlam uitgaat. De meeste nieuwe fornuizen hebben dit al ingebouwd.
  • Er zijn gasfornuizen te koop met een automatische herstart. Het is een prijzige optie, maar wanneer de vlam ineens uitgaat (bijvoorbeeld door tocht of overkoken), herstart de gaspit automatisch. Lukt dat niet, dan gaat het gas meteen uit.
  • Met een timer op de gasleiding kun je regelen dat de gastoevoer na een bepaalde tijd automatisch stopt. Droogkoken is dan bijna niet mogelijk. Vraag naar deze mogelijkheid bij een erkend installateur of de leverancier/fabrikant van het fornuis.
  • Een prijzige, maar veilige optie is om een kookbeveiliger te installeren. Een kookbeveiliger zorgt ervoor dat de kookplaat (alle vormen van koken) wordt uitgeschakeld als er rook ontstaat in de keuken of als de temperatuur te hoog wordt. Laat een kookbeveiliger installeren door een erkend installateur.

Is je naaste wel gewend aan een elektrische-, inductie- of keramische kookplaat, dan kun je bijvoorbeeld denken aan losse elektrische kookplaatjes die automatisch na 15 minuten uitschakelen. Er zijn ook een- of tweepits inductieplaatjes te koop. Inductie is de meest veilige manier van koken, omdat de plaat alleen aangaat als er een pan op staat. Wel heb je vaak andere, nieuwe pannen nodig die geschikt zijn voor inductiekoken.

Magnetron

Is je naaste gewend aan het gebruik van een magnetron, dan kan dit uitkomst bieden als het gebruik van het gasfornuis niet langer veilig is. Iemand in de omgeving van je naaste kookt bijvoorbeeld een (extra) portie eten en brengt dit langs. Je kunt ook kant-en-klare porties eten voor haar in de vriezer leggen. Is dit niet mogelijk, dan zijn er bedrijven met een tafeltje-dekje-service die gezonde en verse magnetronmaaltijden aan huis bezorgen. Je leest meer over deze mogelijkheden in het artikel Hulp inschakelen voor eten en drinken in huis. Als je naaste trek krijgt, hoeft ze de maaltijd alleen op te warmen in de magnetron. Het is verstandig om op de maaltijd duidelijk te vermelden op welke magnetronstand het eten moet worden verwarmd.

Net als een kookplaat, heeft een magnetron valkuilen. Als je naaste per ongeluk iets van metaal in de magnetron zet, kan er kortsluiting ontstaan. Plak daarom een sticker op de magnetron om je naaste eraan te herinneren dat er geen metaal in de magnetron mag. Hou in de gaten of ze deze mededeling nog begrijpt.

Een magnetron met veel verschillende mogelijkheden kan verwarrend zijn. Kies voor een simpele magnetron met draaiknoppen in plaats van een digitaal display met tiptoetsen. Er zijn ook magnetrons die slechts zes standen hebben: ‘uit’ en standen voor het opwarmen van soep, melk, een kleine maaltijd, een normale maaltijd en een grote maaltijd. Bij elke stand staat een plaatje van datgene wat je ermee kunt verwarmen. Voor een beker warme melk, draait je naaste de knop op melk. Zodra de melk warm is, springt de magnetron uit en hoort ze een belletje.

Veilig de warme kraan gebruiken

Als je naaste te laat merkt dat de kraan heet is geworden, kan ze zich pijnlijk branden. Het is daarom verstandig om een temperatuurbegrenzer te (laten) monteren. Dit systeem zorgt ervoor dat water niet warmer wordt dan maximaal 45 graden. Is het water warmer? Dan blokkeert de kraan. Je naaste kan de kraan pas weer gebruiken als het water is afgekoeld. Een temperatuurbegrenzer is ook verstandig  in de badkamer voor de douche, het bad en de wastafel.

Extra tips voor een veilige keuken

  • Koop een fornuisrekje en zet dit voor de kookplaat. Zo voorkom je dat pannen van het kookstel vallen.
  • Gebruikt je naaste een waterkoker? Zorg ervoor dat deze een droogkookbeveiliging heeft. De waterkoker slaat dan automatisch af als het water kookt. Let wel op als je naaste gewend is (of was) om water te koken met een fluitketel, het kan zijn dat ze denkt dat de waterkoker verwarmd moet worden op de kookplaat.
  • Gebruik de oven of de magnetron niet als opbergruimte. Op die manier kunnen er geen dingen vlam vatten wanneer deze (per ongeluk) wordt aangezet.
  • Installeer in de keuken (en op andere plekken in huis) warmte- of  rookmelders. Wanneer het te warm wordt of er ontstaat teveel rook, dan gaat het alarm af.
  • Zorg voor een brandblusser of brandblusdeken in de keuken. In geval van nood kun je snel ingrijpen.
2 reacties
Tonen: Nieuwste reacties
Jouw laatste reactie op dit artikel
W

Wouter

Mijn (schoon)ouder heeft dementie

Ik zou graag de in dit artikel genoemde timer op de gasleiding bij het fornuis van mijn schoonvader laten installeren. Nu heb ik er uitgebreid op zitten Googlen maar ik kan echt niet vinden waar je zoiets kunt aanschaffen en/of laten installeren. Heeft iemand een tip of ervaring met een product of bedrijf dat dit aanbiedt?

11 juni 2017
Jouw laatste reactie op dit artikel
R

Redactie dementie.nl

Beste Wouter, zo'n timer op de gasleiding koop je niet zomaar ergens. Je heb er een erkend installateur voor nodig. Als je die wel in de buurt kunt vinden, zou ik daar om advies vragen. Ben wel heel benieuwd of het lukt, en hoor je bevindingen graag. Daar help je anderen ook weer mee. Laat je het ons weten? Heel veel succes, Andrea Oostijen

15 juni 2017

Samen met jou en andere mantelzorgers willen we ontdekken wat we nog allemaal kunnen verbeteren aan dementie.nl.

Geef ons advies