Terug naar preventie
Informatie
geschatte leestijd 3 min

Oorzaken, risicofactoren en preventie van dementie

Er is niet één oorzaak van dementie. Er wordt daarom veel onderzoek gedaan naar de vraag welke factoren een rol spelen bij het ontstaan van dementie. De inzichten maken steeds duidelijker hoe je de kans op dementie kunt proberen te verkleinen. Belangrijke risicofactoren hangen samen met een ongezonde levensstijl. Daar kun je zelf wat aan doen.

Oorzaken dementie: ongezond leven groot risico

Bij de oorzaken van dementie spelen verschillende risicofactoren een rol. Roken, weinig bewegen, hoge bloeddruk, diabetes, sterk overgewicht (obesitas), slechte nierfunctie en weinig mentale activiteit vergroten de kans op dementie. Veel onderzoekers geloven dat 5 tot 10 procent van alle dementie te voorkomen is met een gezonde levensstijl. Uit onderzoek blijkt dat ook bij het overstappen op gezondere gewoontes geldt: beter laat dan nooit. Zo hebben ex-rokers van 65 jaar en ouder dezelfde lagere kans op dementie als mensen die nooit hebben gerookt. 

Risicofactoren en wat er aan te doen

Vanaf je 45e wordt het extra belangrijk om goed op je gezondheid te letten. Onderstaande risicofactoren voor dementie kun je voor een belangrijk deel zelf beïnvloeden. Ongezond  leven en dementie is geen oorzaak-gevolg-relatie. Door gezond(er) te leven verklein je wel  de kans op allerlei ziektes, waaronder dementie.  

  • Risicofactoren voor hart- en vaatziekten gelden ook voor dementie: een goede doorbloeding van de hersenen is essentieel voor een gezond brein. Je kunt je risico op aandoeningen als hoge bloeddruk, diabetes en andere hart- en vaatziekten testen via testuwrisico.nl van de Hartstichting en het Diabetesfonds;
  • Roken vergroot de kans op de ziekte van Alzheimer met 45 procent. Stoppen met roken is voor de meeste mensen niet gemakkelijk. Je kunt je huisarts vragen om je te begeleiden: dat maakt je stoppoging kansrijker. Meer informatie over stoppen met roken vind je op thuisarts.nl;
  • De norm voor voldoende beweging is 5 x 30 minuten per week. Je ademhaling moet door het bewegen wel iets omhoog gaan, maar buiten adem raken is niet nodig. Wandelen, fietsen, maar ook het huishouden doen, zijn goede manieren van bewegen. Meer informatie en tips om te bewegen vind je op 30minutenbewegen.nl;
  • Overgewicht verhoogt het risico op dementie. Via voedingscentrum.nl kun je gemakkelijk nagaan of je een gezond gewicht hebt. Is dat niet het geval, dan vind je op dezelfde site een stappenplan om een gezond gewicht te bereiken en te houden;
  • Van alle Nederlanders boven de 30 jaar heeft 65 procent een verhoogd cholesterol. Dit geeft een hoger risico op hart- en vaatziekten, en daarmee op het krijgen van dementie. Op nationalecholesteroltest.nl kun je controleren of je in de risicogroep zit voor een verhoogd cholesterolgehalte;
  • Een mediterraan dieet wordt gezien als een gezond dieet. Dit bestaat uit veel groente en fruit, pasta, noten, zaden, vis en olijfolie. Rood vlees, volvette zuivelproducten, eieren en producten met veel suiker kun je beter beperkt gebruiken.

Houd je hersenen actief

Ook actieve hersenen blijven langer gezond. Je kunt je hersenen bijvoorbeeld prikkelen door er een actief sociaal leven op na te houden, een opleiding of cursus te volgen, of vrijwilligerswerk te doen. Mensen die hun hersenen actief houden, zijn beter in staat de symptomen van dementie op te vangen. Afwisseling is daarbij belangrijk: een eenzijdige activering van de hersenen door bijvoorbeeld kruiswoordpuzzels of geheugenspelletjes heeft geen aantoonbaar effect. 

Bewegen en dementie
Lang zultuwonen

Oorzaken dementie niet voorkomen, maar vertragen

Vaak zijn ingewikkelde ziekteprocessen een van de oorzaken van dementie. Ook door gezond te leven zullen we deze processen niet allemaal en helemaal kunnen stoppen. Onderzoekers denken wel dat we door bovenstaande risicofactoren aan te pakken de ziekteprocessen kunnen vertragen en de symptomen van dementie kunnen opvangen. Gemiddeld krijgen mensen die de belangrijkste risicofactoren vermijden tot zo'n vijf jaar later dementie. Gezond leven blijft daarom belangrijk. Bij dementie op jonge leeftijd spelen erfelijke factoren een erg belangrijke rol bij de ontwikkeling van de ziekte. Een gezonde levensstijl heeft daarom bij erfelijke dementie minder effect dan bij andere vormen van dementie. 

Gezond blijven met dementie

Ook als je eenmaal dementie hebt, blijft het belangrijk zo gezond mogelijk te leven. Voldoende bewegen kan het ziekteproces vertragen en zorgen voor verbetering van het denkvermogen en de coördinatie.

Wilt u meer weten over risicofactoren voor dementie en praktische tips om uw risico te verminderen?

Vraag nu gratis de brochure ‘Kans op dementie verkleinen’ aan.

 

Expert wetenschappelijk onderzoek

Dinant is medewerker bij Alzheimer Nederland. Hij heeft jaren ervaring op het gebied van (wetenschappelijk) onderzoek bij dementie. 
 

Stel je vraag >
2 reacties
Tonen: Nieuwste reacties
Jouw laatste reactie op dit artikel
A

André

Wist niet dat roken invloed heeft op de ziekte. Ik ben gelukkig gestopt, maar nu wel dampen. Is daar iets over bekend?

21 september 2017
Jouw laatste reactie op dit artikel
R

Redactie dementie.nl

Goedendag André,
Goed dat je bent gestopt met roken! Roken vergroot het risico op hart- en vaatziekten en dementie.
De verwachting is dat e-roken (dampen) minder schadelijk voor de gezondheid is dan roken. Over de langetermijneffecten is echter nog weinig bekend.
Zie deze publicatie van de RIVM: http://www.rivm.nl/Documenten_en_publicaties/Algemeen_Actueel/Nieuwsberichten/2015/Damp_van_e_sigaret_schadelijk_voor_gezondheid
Hartelijke groet,
Emma Schaap

21 september 2017

Samen met jou en andere mantelzorgers willen we ontdekken wat we nog allemaal kunnen verbeteren aan dementie.nl.

Geef ons advies