Informatie
geschatte leestijd 4 min

Als je naaste een dierbare verliest

Je naaste met dementie kan een groot verlies te verwerken krijgen. Misschien sterft haar partner, een kind of een andere dierbare. Hoe vertel je dit verdrietige nieuws? Hoe begeleid je je naaste en bewaak je je eigen grenzen wanneer het verlies ook voor jou veel verdriet betekent?

De keuze tussen wel of niet vertellen

Als iemand uit de directe omgeving van je naaste overlijdt, rijst misschien de vraag: vertellen we het haar? En zo ja, hoe? Hoeveel details moet je geven? Vooral wanneer je weet dat deze informatie je naaste uit evenwicht kan brengen.

Wanneer je je naaste niet vertelt dat een dierbare is gestorven, dan krijgt ze geen mogelijkheid om te rouwen. Ze kan zich angstig en alleen voelen als ze de overledene ineens nooit meer ziet, zonder dat ze begrijpt waarom. Daar staat tegenover dat het wèl vertellen tot onrust kan leiden omdat ze de informatie niet goed kan verwerken.

Er is helaas geen sluitend advies te geven voor een dergelijke situatie. Dat je naaste dementie heeft, wil niet zeggen dat ze geen rouw kan ervaren. Ze kan hierin dezelfde behoeftes hebben als iemand zonder dementie. Hoe je naaste omgaat met verdriet en rouw is dan ook sterk persoonsgebonden.

‘Het overlijden van haar man lijkt er bij mijn moeder maar niet in te gaan. Ze heeft er steeds opnieuw verdriet van. En ik daardoor ook. Laatst zei ik ineens: "Pa is op reis. Je krijgt de groeten."’

Karin (55)

Laat ook je eigen gevoel meewegen in de keuze tussen wel of niet vertellen. Als je bang bent dat je er spijt van gaat krijgen als je het niet vertelt, is het goed om het in ieder geval een keer genoemd te hebben. Doe dit ook als je weet dat je naaste het niet zal begrijpen of onthouden.

Het kan helpen om met een professional, bijvoorbeeld de casemanager of verzorgende, over de situatie te praten. Je kunt ook persoonlijk advies vragen aan de AlzheimerTelefoon (0800 5088) of aan onze expert Tim.

Wil je verdrietig nieuws met je naaste delen, lees dan de tips voor het slechtnieuwsgesprek.

Mogelijke reacties van je naaste

De dood is voor de meesten van ons al moeilijk te bevatten; voor je naaste met dementie is het nog lastiger. De problemen met denken en redeneren kunnen het voor haar extra ingewikkeld maken om met de situatie om te gaan.

De kans is groot dat je naaste niet in staat is haar verwarring en gevoelens onder woorden te brengen. Dan kan het gebeuren dat ze het verdriet via haar gedrag tot uitdrukking brengt. Zo kan ze plotseling bijzonder gehecht raken aan bijvoorbeeld een jas of een sieraad. Daar wil ze dan onder geen voorwaarde nog afstand van doen. Het kan ook gebeuren dat ze ineens weigert mee te doen met een activiteit waar ze voorheen nog erg van kon genieten.

‘"Is Gerrit nou nog steeds dood?”, vroeg mijn moeder ongeduldig. Het was duidelijk dat ze niet echt snapte waarom haar broer haar nooit meer op komt zoeken.’

Annemarie (47)

Het kan ook voorkomen dat je naaste zelf een andere reden bedenkt waarom de overledene niet meer in de buurt is. Ze kan anderen bijvoorbeeld vertellen dat haar dierbare aan het werk is, of op vakantie. Een dergelijk verzinsel kan worden veroorzaakt door ontkenning. Het kan ook voortkomen uit de behoefte om gaten in het geheugen op te vullen met verhalen die ze zelf voor waar houdt. Combinaties komen ook voor en maken het begrijpen van dit soort uitspraken niet eenvoudiger.

Soms zal je naaste misschien iemand anders aanzien voor de overledene. Ze kan bijvoorbeeld haar zoon verwarren met haar overleden echtgenoot. Ook dit kan zowel te maken hebben met ontkenning als met geheugenverlies. Door het geheugenverlies heeft ze moeite met het herkennen van personen, zelfs die uit haar naaste omgeving.

Helpen bij het rouwen

Het kan moeilijk zijn om te weten of je naaste werkelijk rouwt. Maar als ze dat doet, is het van belang haar daarbij hulp te bieden. Betrek haar bij gesprekken over de overledene en bij de voorzieningen die getroffen moeten worden, zoals de uitvaart. Dat kan haar helpen het verlies te aanvaarden en aan het eigen rouwproces te beginnen. Als je naaste geen rouwverschijnselen vertoont, kan het beter zijn om dat maar zo te laten.

Als je naaste zich na het sterfgeval merkwaardig gaat gedragen, kan dat een signaal van verwarring zijn of een reactie omdat ze geen steun ervaart bij haar rouw. Het kan helpen om je naaste in zo’n geval goed te observeren: zijn er dingen die een verdrietige reactie oproepen of in stand houden? Wanneer ze bijvoorbeeld heftig reageert op de lege stoel van haar overleden man, probeer dan eens of het helpt om de stoel op een andere plaats te zetten of te vervangen. Wanneer ze de bezoekjes van een overleden vriendin mist, zou je kunnen proberen of iemand anders wat vaker bij haar langs kan gaan om de leegte te vullen.

Lees meer tips om je naaste te helpen rouwen.

‘Na het overlijden van pa heb ik zijn modelschepen weggegeven aan een liefhebber. Mijn moeder moest vaak huilen als ze ernaar keek. Ik heb er wel foto’s van gemaakt.’

Joost (51)

Bewaak je eigen grenzen

De kans is groot dat het verdriet van je naaste ook jouw verdriet is. Het kan gebeuren dat je naaste vergeet dat haar dierbare overleden is. Als je dit ‘nieuws’ opnieuw moet vertellen kan je naaste daarop reageren alsof ze het voor het eerst hoort. Dat maakt voor jullie beiden het aanvaarden en verwerken van het verlies extra moeilijk.

Het is dan ook van belang ervoor te waken dat je genoeg tijd en ruimte neemt voor je eigen verwerking.

 

Geestelijk verzorger / ethicus

Tim is geestelijk verzorger en ethicus. Hij helpt je graag verder met vragen over het omgaan met verlies (nu en later), zingeving of dilemma’s bij dementie.
 

Stel onze geestelijk verzorger / ethicus een vraag >
0 reacties

Samen met jou en andere mantelzorgers willen we ontdekken wat we nog allemaal kunnen verbeteren aan dementie.nl.

Geef ons advies