Informatie
geschatte leestijd 3 min

Wat is semantische dementie

Semantische dementie (SD) is een zeldzame vorm van dementie. Het is een ‘taalvariant’ van frontotemporale dementie. Bij SD wordt vooral het taalgebied in de hersenen aangetast. Je naaste vergeet langzamerhand de betekenissen van woorden en dingen. Communiceren wordt daardoor steeds lastiger. 

Symptomen van semantische dementie 

Semantische dementie begint met taalproblemen. Je naaste raakt haar woordbegrip kwijt, maar blijft wel vloeiend spreken. Ze weet steeds minder goed wat bepaalde woorden en dingen betekenen. Dit kun je merken doordat je naaste:

  • vraagt naar de betekenis van bekende woorden (‘Wat is een auto?’);
  • niet op een woord komt en in plaats daarvan een omschrijving geeft (‘dat ding om de fles mee te openen’) of een minder specifiek woord gebruikt (‘dier’ in plaats van ‘hond’);
  • gesprekken niet meer goed volgt;
  • moeite heeft om bekende personen en voorwerpen te herkennen. Ze weet bijvoorbeeld niet meer wat je doet met een koffiezetapparaat. 

Deze vorm van  dementie komt relatief vaak voor bij jonge mensen van veertig tot zeventig jaar. Doordat het geheugen nog heel lang goed blijft, wordt deze vorm van dementie niet altijd direct herkend.  

Verloop van semantische dementie

Semantische dementie ontwikkelt zich heel geleidelijk. De eerste jaren zijn vooral de taalproblemen zichtbaar. Geheugenproblemen treden pas veel later op. Je naaste kan nog lang zelfstandig allerlei activiteiten ondernemen. Na verloop van tijd wordt het taalbegrip steeds minder. Dat kan onhandig zijn, bijvoorbeeld als je naaste niet meer weet dat je een blikopener gebruikt om een blik te openen. Het kan ook gevaarlijke situaties opleveren wanneer ze, bijvoorbeeld niet meer weet dat ze moet wachten met oversteken als het verkeerslicht op rood staat. Doordat je naaste geen betekenis meer kan geven aan woorden en dingen, wordt haar leefwereld steeds kleiner. 

Na een aantal jaren zal ook het gedrag van je naaste veranderen. Ze wordt minder flexibel en vertoont dwangmatig of obsessief gedrag. In een vergevorderd stadium zal je naaste last krijgen van geheugen- en gezondheidsproblemen die vergelijkbaar zijn met alzheimer.

De gemiddelde levensverwachting van mensen met semantische dementie is zes tot tien jaar. 

Oorzaken van semantische dementie

Bij semantische dementie wordt met name de linker temporale kwab in de hersenen aangetast. In dit deel van de hersenen ligt het taalgebied en worden de betekenissen van woorden opgeslagen. De hersenen slaan informatie (zoals woorden en betekenissen) op in een bepaalde volgorde. Door informatie in stukjes op te delen houd je het overzicht en kun je makkelijk verbindingen leggen. Je begrijpt daardoor de betekenis van wat je ziet, ruikt, hoort, proeft en voelt. 

Bij je naaste met semantische dementie worden de zenuwcellen in het taalgebied langzaam afgebroken. De verbindingen tussen de verschillende stukjes informatie in de hersenen verdwijnen. De hersenen van je naaste kunnen niet meer bij de juiste informatie komen als ze iets waarneemt. Zo gaat op den duur alle betekenis verloren van wat ze met haar zintuigen waarneemt en herkent. 

Behandeling van semantische dementie

Er bestaan geen medicijnen om semantische dementie te behandelen of te genezen. Wel zijn er behandelingen om beter met de symptomen om te gaan. In het beginstadium van de ziekte is het aan te raden om samen met je naaste een

logopedist

Logopedist

Een logopedist is gespecialiseerd in problemen op het gebied van spraak, taal, stem, gehoor en slikken. Hij stelt een diagnose en bepaalt de logopedische behandeling. Logopedie zit in het basispakket van de zorgverzekering. Je betaalt wel je eigen risico. Sommige zorgverzekeraars vergoeden logopedie alleen nadat de huisarts een verwijsbrief heeft opgesteld. Het is verstandig om dit na te vragen bij de zorgverzekeraar van je naaste, voordat jullie naar de logopedist gaan. 

Als je naaste al bekend is bij een zorginstelling, kun je daar vragen of ze een logopedist in huis hebben. Anders kun je via de beroepsvereniging nvlf.nl een logopedist bij jou in de buurt zoeken. We raden je aan om te vragen of de logopedist ervaring heeft met dementie.

te bezoeken. Een logopedist kan jullie leren omgaan met taal- en spraakproblemen en helpen bij het ontwikkelen van alternatieve manieren van communiceren. Het kan ook nuttig zijn om gebarentaal te leren of om te communiceren via kaarten met afbeeldingen of pictogrammen. 

Wanneer er in een later stadium gedragsveranderingen optreden bij je naaste, kunnen deze verschijnselen mogelijk behandeld worden met medicijnen.

0 reacties

Samen met jou en andere mantelzorgers willen we ontdekken wat we nog allemaal kunnen verbeteren aan dementie.nl.

Geef ons advies