Terug naar
Expert
geschatte leestijd 2 min

Mag ik het rijbewijs afpakken?

‘Toen ik de autosleutels had verstopt, werd mijn man woedend.’ Dat vertelde een vrouw me laatst, toen ik in een Alzheimer Café sprak over dilemma’s bij dementie. ‘Ik vertrouw hem helemaal niet meer, als hij achter het stuur stapt. Maar autorijden betekent voor hem wel zijn vrijheid. Wat moet ik doen?’

Vrijheid is fundamenteel voor een mens. Zo ook voor deze man. Voor veel mensen, zeker voor mannen, geeft autorijden een gevoel van autonomie en van vrijheid.

Maar wat doe je, als je naaste dementie heeft en zelf denkt nog wel auto te kunnen rijden, terwijl jij daar je twijfels over hebt? Pak je het rijbewijs af? Verstop je de autosleutels? Of neem je het risico van onveilige situaties op de koop toe?

Autorijden en dementie: mag dat wel?

Allereerst is het goed om te weten dat wanneer je naaste de diagnose dementie krijgt, ze eigenlijk geen auto meer mag rijden. Als je naaste een ongeluk veroorzaakt, is ze niet meer verzekerd. Alleen in het geval van lichte dementie kan iemand een speciale rijtest doen bij het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR). Als je naaste daarvoor slaagt, wordt het rijbewijs voor een jaar verlengd. Lees meer over autorijden en dementie.

Vrijheid of veiligheid

Dementie en autorijden creëert veelvoorkomende dilemma’s bij dementie. Het gaat om de spanning tussen de waarde van veiligheid en de waarde van vrijheid. Je wilt graag veilige omstandigheden voor je naaste met dementie creëren. Zeker als het lijkt dat ze dat zelf niet meer goed kan. Als je naaste in de auto niet meer goed de weg terug kan vinden of de verkeersregels niet meer ad rem hanteert, is haar veiligheid in het gedrang. Tegelijkertijd wil je de vrijheid van je naaste niet kleiner maken. Met autorijden jezelf kunnen verplaatsen, geeft bewegingsruimte. Dat is belangrijk voor ieder mens. Die bewegingsruimte afpakken is een grote stap.

Maar het gaat hier niet alleen om de veiligheid van je naaste. Als je naaste in de auto stapt, is ze immer buiten, waar ook andere verkeersdeelnemers zijn. Je naaste kan een eenzijdig ongeluk veroorzaken, door bijvoorbeeld tegen een paal te rijden. Maar ze kan ook onveilige situaties voor omstanders creëren, waardoor andere weggebruikers ook risico’s lopen. In het afwegen van de risico’s dienen andere weggebruikers niet vergeten te worden.

Hoe weeg je af?

Vrijheid is essentieel voor het menszijn. Die moet je dus niet zomaar beknotten. Maar wanneer je naaste niet meer goed de risico’s voor zichzelf of de andere weggebruikers kan inschatten, is het moreel geoorloofd de vrijheid te beperken.

Het is het mooist om je naaste hierover zoveel mogelijk zelf te laten beslissen. Spreek er daarom al in een vroeg stadium over. Ook als de risico’s nog niet groot zijn. Daarmee houdt je naaste zelf de regie en kan ze idealiter zelf aangeven wanneer het verstandig is om te stoppen met autorijden. Op die manier behoudt je naaste toch haar vrijheid, namelijk de vrijheid om zelf te beslissen wanneer het beter is om te stoppen met autorijden.

Tips stoppen met autotijden

Wil je suggesties om je naaste te laten stoppen met autorijden? Lees dan Tips om je naaste te laten stoppen met autorijden.

Bekijk ook de video hieronder. Hierin vertellen verschillende mantelzorgers wat ze deden toen hun naaste wilde blijven autorijden. 

Dilemma bij dementie: Moeten we het rijbewijs al afpakken?
Alzheimer Nederland

Dementie dilemma 

In de rubriek Dementie dilemma gaat expert Tim van Iersel in op dilemma’s van mantelzorgers. Tim is ethicus en geestelijk verzorger. In 2018 verscheen zijn boek Dilemma’s bij dementie. Heb je zelf een vraag aan Tim? Of wil je hem een dilemma voorleggen?

Foto: Mike Raanhuis

0 reacties