• Home
  • Experts
  • Moet ik mijn naaste meenemen op uitjes als ze ongepast gedrag laat zien?
Terug naar
Expert
geschatte leestijd 3 min

Moet ik mijn naaste meenemen op uitjes als ze ongepast gedrag laat zien?

Dementie brengt veel verschillende sociale dilemma’s met zich mee. Bijvoorbeeld omdat je naaste zich schaamt voor haar dementie en liever niet meer meegaat naar verjaardagen. Of omdat je zelf schaamte voelt, omdat je naaste in een restaurant ongepast gedrag laat zien. Blijf je je naaste dan aanmoedigen om mee te gaan, of niet?

Schaamte van je naaste

Voor mensen met dementie is erbij blijven horen heel belangrijk. Onderdeel blijven van de maatschappij; dat doet er toe. Maar dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Je naaste met dementie kan zich namelijk schamen voor haar aandoening. Die schaamte kan haar tegenhouden om mee te doen aan sociale activiteiten.

Als je naaste bijvoorbeeld wordt uitgenodigd voor een verjaardag, kan ze bang zijn dat ze de namen van de aanwezigen niet meer weet. Of dat ze per ongeluk een ongepaste vraag stelt. Je naaste kan twijfelen of ze wel moet gaan, omdat ze denkt dat de anderen een vervelende verjaardag hebben door haar gedrag. Of omdat ze zelf op zo’n moment wordt geconfronteerd met de gevolgen van de dementie. En dat terwijl ze wel onderdeel van de familie- en vriendenkring wil blijven. Goed bedoelde adviezen van de omgeving zoals: 'Je hoeft je toch niet te schamen?' en 'Wees open over je ziekte!' zijn soms eerder goedkope en slecht ingeleefde woorden dan echt behulpzame tips.

Jezelf schamen voor je naaste

Voor mantelzorgers kan schaamte ook voor dilemma’s zorgen. Bijvoorbeeld wanneer je moeder geniet van een bezoek aan een restaurant, maar zij onaangepaste manieren gebruikt. Neem je je moeder dan nog mee uit eten? Misschien kun je je wel over je eigen schaamte heen zetten, maar maak je je meer zorgen om plaatsvervangende schaamte van omstanders. Dat kan een reden zijn om een bezoek aan een openbare plek zoals een restaurant te voorkomen.

Deel je kennis over dementie

Een belangrijke reden voor schaamte, is hoe de omgeving naar mensen met dementie kijkt. Er heerst bij sommigen helaas nog steeds een taboe op dementie. Dat komt bijvoorbeeld door onbekendheid met de ziekte. Mensen in een restaurant beseffen niet dat het eten met de handen komt door de dementie. Of bezoekers op een verjaardag stellen verkeerde vragen aan je naaste, waardoor ze steeds merkt dat dingen door de dementie minder goed lukken. Bijvoorbeeld om gebeurtenissen of namen te herinneren.

Initiatieven zoals Samen dementievriendelijk blijven daarom zo belangrijk. Mensen met dementie horen er namelijk helemaal bij. Mensen zijn sociale wezens, hebben elkaar nodig om tot bloei te komen, om te bestaan. Je bent op elkaar aangewezen, maar je bent zelfs wezenlijk mens door andere mensen. Gemeenschap is essentieel voor je menszijn. Zonder gemeenschap kun je geen mens zijn.

Stap over een drempel heen

Soms moet je als naaste over een drempel heen stappen. Ik herinner me een dochter van een mevrouw met dementie die niet meer met haar moeder naar buiten wilde. Haar moeder ging bij het tramstation verderop naar iedereen zwaaien en ‘Goedemorgen!’ zeggen. Maar langzamerhand zette de dochter de knop om. Uiteindelijk kon ze zelfs lachen om deze momenten. Ze genoot ervan hoe haar moeder de sleur van de mensen uit de tram doorbrak en een glimlach op hun gezicht toverde.

En wat als het gedrag van de persoon met dementie echt de spuigaten uitloopt? Wat als een bezoek aan een restaurant te veel gevraagd is voor jou als naaste, of de omgeving? Zorg er dan voor dat je naaste zoveel mogelijk betrokken blijft bij de gemeenschap, maar dan op andere manieren. Organiseer een kleinere verjaardag en/of informeer de aanwezigen van tevoren over dementie. Kies een kleiner restaurant of laat eten bezorgen in plaats van uit eten te gaan. Kijk naar wat nog wel kan en waar jullie samen plezier bij hebben. Betrokkenheid is het uitgangspunt.

Foto: Pexels

Dementie dilemma 

In de rubriek Dementie dilemma gaat expert Tim van Iersel in op dilemma’s van mantelzorgers. Tim is ethicus en geestelijk verzorger. In 2018 verscheen zijn boek Dilemma’s bij dementie. Heb je zelf een vraag aan Tim? Of wil je hem een dilemma voorleggen?

0 reacties