Terug naar
Expert
geschatte leestijd 3 min

Wel of niet alleen naar buiten?

Kun je iemand met dementie zelfstandig naar buiten laten gaan? Is dat nog wel veilig? Het zijn veelgehoorde vragen bij mantelzorgers én zorgverleners. Hoe zorg je dat je naaste haar vrijheid behoudt, zonder dat het onveilig wordt?

Een meneer met dementie is altijd buitenmens geweest. Zijn dochters vragen, wanneer hij naar het verpleeghuis is verhuisd, of hij dagelijks zelfstandig een wandeling buiten kan gaan maken. Sommige zorgverleners vinden het spannend: misschien loopt hij wel de sloot in of onder een auto! Zijn dochters zeggen echter: liever sterven in het harnas, dan gekooid in het verpleeghuis.

Wat zou jij doen?

Veiligheid en risico’s

Veiligheid heeft te maken met risico’s. Risico’s zijn in het leven niet uit te sluiten. Totale veiligheid is dus een illusie. Wel zijn er situaties waarbij risico’s kleiner of juist groter kunnen worden. Bij dementie is dat laatste vaak het geval.

Er dienen zich allerhande risico’s aan, waarbij je naaste tegen de ander of zichzelf beschermd moet worden. Aan de andere kant is veiligheid ook niet alles. Het kiezen voor veiligheid kan ten koste gaan van andere zaken die belangrijk zijn in het leven van je naaste. Bijvoorbeeld de vrijheid om zelf een ommetje te kunnen maken.

Initiatieven om veilig alleen op pad te gaan

Soms ontstaan er thuis, of in het verpleeghuis, situaties waarin het niet meer veilig lijkt om je naaste zelfstandig naar buiten te laten gaan. Als je je naaste in zo’n grote mate beperkt in haar vrijheid, moet de veiligheid daadwerkelijk op het spel staan.

Niet voor niets ontstaan er steeds meer initiatieven om je naaste met dementie toch zo veel mogelijk bewegingsvrijheid te geven. Ook buiten de muren van het verpleeghuis. Het zijn initiatieven die zoeken naar de middenweg tussen de waarde van veiligheid en de waarde van vrijheid. Ze kiezen niet zomaar voor de beperking van dat laatste.

Zo zijn er verpleeghuizen die mensen de ruimte geven om het verpleeghuis te verlaten en bijvoorbeeld een wandeling door de stad te maken. De bewoners dragen dan vaak een GPS-tracker met zich mee. Daarbij wordt soms ook gebruik gemaakt van buurttoezicht: buurtbewoners participeren dan in een project. Als een bewoner vermist is, krijgen buurtbewoners een bericht op hun mobiele telefoon. Zo kunnen ze naar de vermiste bewoner uitzien.

Ook zijn er veelbelovende initiatieven, waarbij mensen met dementie worden aangesproken op hun lerend vermogen. Zij krijgen, ondersteund door een ergotherapeut, bijvoorbeeld een vaste wandelroute aangeleerd. Zo kunnen zij toch genieten van de vrijheid van het verlaten van het verpleeghuis voor het maken van een wandeling. Tegelijkertijd worden de risico’s op verdwalen of schade zoveel mogelijk beperkt.

Vind de middenweg

Het is goed om te beseffen dat dit voor verschillende betrokkenen spannende stappen zijn. Zowel voor jou en je naaste, als voor eventueel betrokken zorgverleners, is het een uitdaging om die middenwegen te zoeken. Soms worden de risico’s op (mogelijk) onveilige situaties groter, ten bate van de vrijheid van je naaste.

Dat kan best spannend zijn. Bijvoorbeeld als de GPS-tracker niet altijd een voldoende frequente of scherpe lokalisering doorgeeft. Dan kan het lijken alsof je naaste op de autoweg loopt, terwijl ze netjes op de stoep loopt. Ook kan het voorkomen dat de persoon met dementie de tracker niet om wil of zelf afdoet.

Veiligheid voor de omgeving

Tenslotte is het goed om bij deze dilemma’s rond veiligheid en vrijheid ook te kijken naar andere betrokkenen die mogelijk risico lopen. Als je naaste alleen op pad gaat, moet er ook gekeken worden of ze geen onveilige situaties voor anderen creëert. Bijvoorbeeld omdat ze plotseling een weg oversteekt, waardoor een passerende fietser ten val kan komen. Je naaste begeeft zich immers in de publieke ruimte, waar ook andere verkeersdeelnemers zijn. In het afwegen van de risico’s dienen deze omstanders niet vergeten te worden. Probeer in te schatten of je naaste nog genoeg oog heeft voor andere verkeersdeelnemers.

Maak een goede afweging

Belangrijk is dat risico’s correct worden ingeschat en dat er goede afspraken onderling worden gemaakt. Met je naaste, de familie en eventueel de casemanager of andere zorgverleners. Welke risico’s mogen worden genomen? Welke situaties kunnen zich hierbij voordoen? Bespreek de verantwoordelijkheden en risico’s met elkaar. Zo komen jullie samen tot een middenweg die past bij je naaste.    

Wat zou jij doen? Laat het hieronder weten via een reactie. 

Bekijk ook de poll en de tips van andere mantelzorgers op Facebook.

Foto: Mike Raanhuis

Dementie dilemma 

In de rubriek Dementie dilemma gaat expert Tim van Iersel in op dilemma’s van mantelzorgers. Tim is ethicus en geestelijk verzorger. In 2018 verscheen zijn boek Dilemma’s bij dementie. Heb je zelf een vraag aan Tim? Of wil je hem een dilemma voorleggen?

Geestelijk verzorger / ethicus

Tim is geestelijk verzorger en ethicus. Hij helpt je graag verder met vragen over het omgaan met verlies (nu en later), zingeving of dilemma’s bij dementie.
 

Stel je vraag >
4 reacties
Tonen: Nieuwste reacties