Terug naar
Expert
geschatte leestijd 3 min

Wel of niet wassen?

Schoon en netjes zijn wil iedereen, zou je zeggen. Toch is dat niet waar, zeker niet bij dementie. Om verschillende redenen ontstaan er bij dementie situaties waarin de zorg voor hygiëne verre van vanzelf gaat. Wat doe je als je naaste zich niet meer zelf wast en/of hulp weigert bij het wassen?

Een verminderd besef van hygiëne kan verschillende oorzaken hebben: je naaste kan vergeten dat ze al dagenlang niet is gewassen en denken dat dat onlangs nog is gebeurd. Of haar opvattingen over hygiëne wijzigen ineens. Waar je naaste vroeger dagelijks wilde douchen, kan ze nu het idee hebben dat wekelijks ook wel voldoende is.

Ook kan het voelen als inbreuk als iemand anders jou komt helpen bij het wassen. Het voelt als doorbreking van de autonomie en daarom weigert je naaste hulp. Je naaste kan het (soms onterechte) idee hebben nog voldoende voor zichzelf te kunnen zorgen en daarom geen hulp accepteren. Dat iemand anders jou helpt bij het verzorgen van jezelf kan voor je naaste aanvoelen als onwaardig en weinig respectvol. Zeker als je naaste wordt geconfronteerd met haar eigen onvermogen om zichzelf schoon te houden, of als ze incontinent wordt. Schaamte en vermijding van zorg kunnen het gevolg zijn. Tenslotte kan een persoon met dementie het wassen als bedreigend ervaren.

Wanneer moet je maatregelen nemen?

Als je naaste niet of nauwelijks wil worden gewassen, wanneer is de grens bereikt? Wanneer ga je toch over tot maatregelen om te zorgen voor goede hygiëne?

Voor veel mantelzorgers is de minimale ondergrens om toch één keer per week onder de douche of in bad te gaan. Vaak geven mantelzorgers aan dat ze dat zowel voor hun naaste zelf als voor de omgeving doen. Schoon, netjes en toonbaar blijven is fijn voor je naaste, maar ook prettig voor de omgeving en voor jou.

De minimale ondergrens kan gaandeweg het dementieproces ook verschuiven, bijvoorbeeld als iemand steeds meer weerstand biedt. De grens kan dan verlegd worden. Daarnaast kan het voorkomen dat er onder mantelzorgers, naasten of familieleden verschillende opvattingen bestaan over deze minimale ondergrens. Zo kan de ene dochter menen dat moeder minimaal wekelijks gewassen moet worden, terwijl de andere dochter vindt dat twee keer per week toch wel echt nodig is.

Ik zou zeggen: volg zoveel mogelijk de wens van de persoon met dementie zelf. Wanneer je naaste zo lang mogelijk het leven kan leiden zoals ze dat zelf wil en daarin regie kan bewaren, zal ze een groter gevoel van waardigheid behouden. Dit gaat soms ten koste van de wijze waarop de persoon dat vroeger ingevuld zou hebben. Als je naaste bijvoorbeeld altijd netjes en schoon voor de dag kwam, terwijl ze nu relatief onverzorgd door het leven gaat. Als dat de wil is, is het moreel te verantwoorden. Je naaste zal zich waardig voelen, als haar autonomie zoveel mogelijk gewaarborgd wordt. Soms moet je daarvoor creatief zijn, door iemand te ‘verleiden’ tot hygiënische zorg, omdat je weet dat ze daarvoor achteraf dankbaar zal zijn, waarmee je dan weer haar wensen vervult.

Dwingen tot hygiënische zorg is in uiterste gevallen wel mogelijk, zoals bij gezondheidsrisico’s, of wanneer de waardigheid van omstanders wordt aangetast. Dit is echter een uiterst middel, waarbij je ook aan wettelijke normen moet voldoen.

Wat zou jij doen?

Op de Facebook van Alzheimer Nederland plaatsten we een poll: ‘Zou je iemand met dementie tegen zijn zin in wassen als de persoonlijke hygiëne in het geding komt?’ Ruim 3,6 duizend mensen vulden de poll in. 33% antwoordde: ’Ja, hygiëne is belangrijk’ en 67% zei: ‘Nee, rust is belangrijker’. Veel mensen gaven niet alleen hun mening, maar deelden ook tips en ervaringen. Een veelgehoorde tip was: ‘Neurie of zing als je je naaste wast’. Nieuwsgierig naar alle reacties? Bekijk de poll.

Heb jij nog tips om je naaste te verleiden om zichzelf toch te (laten) wassen? Laat het weten in een reactie.

Dementie dilemma

In de rubriek Dementie dilemma gaat expert Tim van Iersel in op dilemma’s van mantelzorgers. Tim is ethicus en geestelijk verzorger. In 2018 verscheen zijn boek Dilemma’s bij dementie. Heb je zelf een vraag aan Tim? Of wil je hem een dilemma voorleggen?

Geestelijk verzorger / ethicus

Tim is geestelijk verzorger en ethicus. Hij helpt je graag verder met vragen over het omgaan met verlies (nu en later), zingeving of dilemma’s bij dementie.
 

Stel je vraag >
0 reacties