Een geschikte woonvorm vinden bij dementie

Waar kan iemand met dementie wonen als het thuis niet meer gaat? Een verpleeghuis is dan meestal de enige mogelijkheid. Die zijn er in vele soorten en maten. Waar begin je met het bepalen van een keuze?

Kleinschalig wonen bij dementie

In een kleinschalige woonvoorziening wonen meestal zes tot acht personen. Er is ondersteuning van een vast team van medewerkers. De vragen en gewoonten van de bewoners zijn bepalend voor de aanpak van het zorgteam.

De gemeenschappelijke woonruimte is huiselijk ingericht. Iedere bewoner heeft een eigen slaapkamer waar de eigen meubels kunnen staan. Bewoners bepalen zelf de tijd van opstaan en naar bed gaan. Ook huisdieren zijn vaak toegestaan. 

Indicatie voor kleinschalig wonen

Kleinschalig wonen valt onder de Wet langdurige zorg (Wlz). Dit betekent dat je een indicatie bij het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) aan moet vragen. Belangrijke voorwaarden voor een indicatie: de persoon met dementie heeft altijd toezicht nodig en er moet 24 uur per dag zorg dicht in de buurt zijn.

Voor- en nadelen van kleinschalige zorg

  • Er is intensief contact (individuele aandacht) met de medewerkers.
  • Van de partner en/of de familie wordt meestal een actief aandeel verwacht in de zorgvoorziening.
  • Het gedrag van de medebewoners is erg bepalend voor de sfeer in de zorgvoorziening.
  • Er zijn geen algemene voorzieningen zoals een restaurant.

Verschillende soorten kleinschalig wonen

Er zijn kleinschalige woonvormen waar iemand kan blijven tot aan het eind van het leven. Sommige voorzieningen zijn alleen geschikt voor mensen met een lichte vorm van dementie. Ze zijn een tussenvorm tussen thuis en verpleeghuis. Zodra iemand meer zorg en intensievere begeleiding nodig heeft, is verhuizing naar een verpleeghuis alsnog noodzakelijk. Vraag daarom altijd hoe lang de persoon met dementie kan blijven in de voorziening van jullie keuze.

  • Zelfstandige woning in een eengezinswoning in de wijk

    Meestal zijn dit meer woningen bij elkaar die samen de woonzorgvoorziening vormen. Iemand met dementie kan in deze vorm gebruikmaken van buurtvoorzieningen en woont tussen ‘normale’ gezinnen en huishoudens.

  • Zelfstandige woonruimte in een gespecialiseerde woonzorgvoorziening, zoals een zorgvilla

    Dit zijn vaak huurappartementen die geschikt zijn voor mensen met dementie. Een voorbeeld hiervan zijn appartementen in een zorgvilla speciaal voor mensen met dementie. Er is 24 uur zorg en hulp aanwezig. Andere zorg zoals huishoudelijke hulp kun je apart erbij regelen.

  • Aparte groepswoningen in een verzorgingshuis

    Het verzorgingshuis heeft een deel (vaak een gang) geschikt gemaakt voor kleinschalige groepsbewoning. Bewoners kunnen in deze vorm gebruikmaken van de voorzieningen van het verzorgingshuis.

  • Verpleeghuizen met kleinschalige afdelingen

    Sommige (nieuwe) verpleeghuizen zijn al volledig ingericht op kleinschalige huiskamergroepen. Bewoners kunnen gebruikmaken van alle faciliteiten van het verpleeghuis.

Waar vind je kleinschalige woonvormen?

  • Kijk voor een overzicht van kleinschalige verpleeghuizen en verzorgingshuizen op zorgkaartnederland.nl. Deze locaties zijn vaak onderdeel van een zorgorganisatie.
  • Voor een appartement in een gespecialiseerde woonzorgvoorziening kun je kijken op woonz.nl
  • Op Filica.nl staan alle zorginstellingen in Nederland waar mensen met een Wlz-indicatie 24-uurszorg kunnen krijgen.
  • Op de website Beteroud.nl vind je woonvormen tussen zelfstandig wonen en verpleeghuis in. Zoals gestippeld wonen, harmonica wonen en een mantelzorgwoning.
  • Op de website Groupius.nl wonen vind je alle woonvormen voor ouderen op een rij.
  • Op de website van Alzheimer-nederland.nl vind je voorbeelden van dementievriendelijke woningen.

Particulier verpleeghuis

De meeste particuliere verpleeghuizen zijn kleinschalig. Particuliere verpleeghuizen en woonzorglocaties zijn vaak mooie gebouwen of staan op mooie plekken. De kwaliteit is hoog. In de meeste particuliere verpleeghuizen is een indicatie nodig.

Als iemand nog redelijk zelfstandig is, is een indicatie niet nodig. Als iemand 24 uur zorg in de nabijheid nodig heeft wel. Was er al een indicatie in de thuissituatie? En gaat iemand al in een vroeg stadium van de dementie verhuizen? Dan kan dit mogelijk zonder indicatie.

Zonder die indicatie betaal je het wonen en de zorg wel zelf. Dat is niet voor iedereen makkelijk op te brengen.

Je kunt bij een particulier verpleeghuis kiezen voor 24-uurszorg. Maar bij veel huizen is tijdelijke opvang ook mogelijk. Bijvoorbeeld na een operatie.

Kosten particulier verpleeghuis

De kosten van particulier wonen verschillen sterk per huis. Sommige woonzorgcentra bieden woningen aan die betaalbaar zijn voor mensen die alleen AOW ontvangen. Andere huizen kosten 6.000 euro per maand.

Voor de geïndiceerde zorg (extra zorgbehoeften) vraag je een indicatie aan bij het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ). Deze zorg kun je dan betalen uit een persoonsgebonden budget (pgb).  Maar dat hoeft niet.

Voor de geïndiceerde zorg betaal je nog wel een wettelijke eigen bijdrage. Deze komen de kosten voor wonen, service en basiszorg bovenop. Vaak heb je namelijk woon- en servicekosten in één. En daarnaast zorgkosten, daar valt de eigen bijdrage van de Wlz onder. Als iemand 24 uur zorg in de nabijheid nodig heeft bijvoorbeeld.  

Waar vind je particuliere verpleeghuizen?

Mantelzorgwoning bij dementie

Een mantelzorgwoning staat op het terrein van het huis van de mantelzorger. Het bouwen van zo’n huis op eigen terrein is tegenwoordig veel makkelijker te regelen dan voorheen. Maar de regels en het beleid verschillen per gemeente.

Lees meer over de mogelijkheden van een mantelzorgwoning

Grootschalig verpleeghuis bij dementie

In een grootschalig verpleeghuis wonen meestal meer mensen met dementie bij elkaar. Zij hebben een eigen kamer met badkamer. In wat oudere verpleeghuizen is er nog wel eens een gedeelde badkamer. Veel verpleeghuizen hebben een gemeenschappelijk restaurant en een activiteitenruimte waar ze activiteiten organiseren. De instellingskeuken verzorgt het eten.

De organisatie van een groot verpleeghuis is zakelijker dan van een kleinschalige zorgvoorziening. Ook kleinschalig wonen binnen een grootschalig verpleeghuis komt voor. 

Voor- en nadelen van grootschalige zorg

  • In een verpleeghuis zijn meer individuele mogelijkheden voor activiteiten.
  • De betrokkenheid van de familie is kleiner en aan meer regels gebonden. Je helpt incidenteel mee en je hebt weinig inspraak in de algemene gang van zaken.
  • Je kunt met je naaste met dementie naar het restaurant. Maar je kunt ook op de kamer blijven.
  • Bewoners kunnen in principe opstaan, naar het toilet gaan en naar bed gaan wanneer ze willen. Maar ben je hulpbehoevend, dan ben je afhankelijk van de ‘route’ van de verzorging.

Op Filica.nl staan alle zorginstellingen in Nederland waar mensen met een Wlz-indicatie 24-uurszorg kunnen krijgen.

Op zorgkaartnederland.nl kun je de beoordeling van verpleeghuizen inkijken. Zo krijg je een beeld van de goede en minder goede punten van een verpleeghuis.

Op kiesbeter.nl staan alle kwaliteitsgegevens van zorginstellingen en kun je verpleeghuizen en locaties met elkaar vergelijken.

Woonvormen voor jonge mensen met dementie

Er zijn verschillende zorginstellingen die afdelingen hebben voor jonge mensen met dementie. Bekijk het overzicht per provincie op het Kenniscentrum Dementie op Jonge Leeftijd. Vraag ook de casemanager dementie om advies. Die is goed op de hoogte van het aanbod in jouw regio. 

Woonvormen voor mensen met dementie met verschillende culturele achtergronden

Is je naaste met dementie niet in Nederland opgegroeid? Dan is het extra fijn als een verpleeghuis kennis heeft van je taal, cultuur en gewoontes. Er zijn verpleeghuizen die heel bewust rekening houden met verschillende culturele achtergronden, bijvoorbeeld Turks, Marokkaans of Moluks. Hieronder vind je een overzicht van enkele organisaties per provincie. Let op: 

  • Dit overzicht is niet volledig. Mis je een organisatie? Mail naar info@dementie.nl
  • Aan dit overzicht kunnen geen rechten worden ontleend
  • Vermelding op deze lijst zegt niets over de kwaliteit van de zorg

Bezoek eens een verpleeghuis

Heb je een beeld van de voorzieningen die in aanmerking kunnen komen? Neem dan je naaste met dementie eens mee om te gaan kijken. Ga bijvoorbeeld een paar keer koffiedrinken in verschillende verpleeghuizen. Zo ervaar je de sfeer. Veel instellingen organiseren regelmatig een open dag. Praat met gasten, bewoners en leden van de cliëntenraad. En vraag naar hun ervaringen.

Let bij je bezoek van een instelling goed op zaken die belangrijk voor je zijn. Bijvoorbeeld:

  • Is het huiselijk ingericht?
  • Zijn de bewoners actief of hebben ze niks te doen?
  • Is het er rustig of zijn er veel (afleidende) geluiden?
  • Hoe spreekt het personeel de bewoners aan? Gebeurt dit met respect, bijvoorbeeld voor de seksuele geaardheid of culturele achtergrond van je naaste?

Maak een wensenlijstje

Schrijf op wat je naaste met dementie en jij belangrijk vinden bij opname. Bespreek dit lijstje ook met de familie en de casemanager. Bijvoorbeeld:

  • Mag je eigen spullen of huisdieren meenemen?
  • Kun je als mantelzorger altijd op bezoek komen? Of gelden er bepaalde regels?
  • Hoe houden de medewerkers rekening met hobby’s of voorkeuren?
  • Behoud je je eigen huisarts of wordt het de specialist ouderengeneeskunde?
  • Kun je als partner meeverhuizen?
  • Kan je er blijven wonen tot het overlijden? 
Vrouw schilt aardappelen, samen met haar man in de keuken.

Mails waar je nú iets aan hebt

We worden soms overspoeld met informatie. Als iemand van wie je houdt dementie heeft, heb je al genoeg aan je hoofd. Met onze gratis mailreeksen krijg je informatie op maat. Ze helpen je stap voor stap door het ziekteproces.