Informatie
geschatte leestijd 2 min

Wet zorg en dwang (Wzd) bij dementie

Op 1 januari 2020 gaat de Wet zorg en dwang (Wzd) in. De wet gaat over onvrijwillige zorg bij mensen met dementie. De Wzd bepaalt of je naaste zorg mag krijgen waar ze geen duidelijke toestemming voor heeft gegeven. Of zorg waar ze zich tegen verzet. In dit artikel lees je wat de Wzd voor jou en je naaste betekent.

Wat is de Wet zorg en dwang

Wanneer dementie erger wordt, kan je naaste minder goed beslissen welke zorg ze nodig heeft. Je naaste denkt bijvoorbeeld dat ze nog goed alleen thuis kan wonen, terwijl dat niet meer veilig is. Hulp van de thuiszorg of verhuizen naar een verpleeghuis kan dan nodig zijn. Als je naaste zich verzet tegen deze zorg, noem je dat ‘onvrijwillige zorg’.

Onvrijwillige verhuizing naar een verpleeghuis is nu nog geregeld via de wet bijzondere opnemingen psychiatrische ziekenhuizen (Wet Bopz). Deze wet is te beperkt. De Wet Bopz regelt namelijk niets in de thuissituatie. Terwijl daar ook regelmatig onvrijwillige zorg wordt gegeven. Daarom komt er vanaf januari 2020 een nieuwe wet. Dit is de Wet zorg en dwang.

De Wzd gaat uit van: ‘Nee, tenzij…’. Als je naaste zorg weigert, moeten zorgverleners bekijken of er andere oplossingen zijn. Pas als het echt niet anders kan, mogen ze onvrijwillige zorg geven. Onvrijwillige zorg wordt zo kort mogelijk gegeven. Elke drie of zes maanden moeten zorgverleners bekijken of de onvrijwillige zorg nog nodig is.

Voor wie geldt de Wet zorg en dwang?

De Wzd is bedoeld voor mensen met een verstandelijke beperking en mensen met een psychogeriatrische aandoening. Dementie is een psychogeriatrische aandoening.

De Wzd geldt voor alle zorgorganisaties, niet alleen voor verpleeghuizen. Want als je naaste thuis woont, kan ze ook onvrijwillige zorg krijgen. Bijvoorbeeld door de thuiszorg of de dagopvang. 

Wat is onvrijwillige zorg?

Zorgverleners leggen de afspraken over de zorg vast in een zorgleefplan of zorgplan. In het zorgplan staat bijvoorbeeld welke zorgtaken de zorgverlener uitvoert en hoe vaak. Wanneer je naaste niet meer wilsbekwaam is, kan de wettelijk vertegenwoordiger beslissingen nemen die in het zorgplan komen. De zorgverleners bespreken het zorgplan regelmatig met je naaste en eventueel met de wettelijk vertegenwoordiger.

Onvrijwillige zorg is zorg waar je naaste zich tegen verzet. Onvrijwillige zorg kan over alles gaan. Als je naaste het er niet mee eens is, zijn de dingen hieronder voorbeelden van onvrijwillige zorg:

  • Het geven van eten, drinken of medicijnen;
  • Uitvoeren van medische controles en onderzoeken;
  • Kleiner maken van de bewegingsvrijheid, bijvoorbeeld door de deur op slot te doen of een bedrek te plaatsen;
  • Verhuizen naar een verpleeghuis;
  • Controleren via camera’s of sensoren.

Wanneer mag onvrijwillige zorg worden gegeven?

Soms is er meer of andere zorg nodig dan in het zorgplan staat. Volgens de Wzd mag dat alleen om ‘ernstig nadeel’ te voorkomen. Bijvoorbeeld omdat je naaste niet meer goed voor zichzelf kan zorgen. Of omdat ze een gevaar is voor zichzelf of de omgeving.

De zorgverleners volgen daarvoor een speciaal stappenplan. De eerste stap bestaat uit het bekijken van de mogelijkheden. Is er een oplossing waar je naaste het wel mee eens is en goed op reageert? Is er geen betere oplossing? Dan kan er onvrijwillige zorg worden gegeven.

Wil je weten hoe het hele stappenplan eruit ziet? Lees dan het artikel Stappenplan Wet zorg en dwang.

Wat moet ik doen als ik het niet eens ben met de zorg?

Willen zorgverleners zorg geven waarmee je naaste of jij als wettelijk vertegenwoordiger het niet eens zijn? Bespreek dit dan eerst met de zorgverlener. Probeer samen een oplossing te vinden waar jullie allemaal tevreden mee zijn. Komen jullie er niet uit? Dan kun je dit vanaf januari bespreken met de cliëntvertrouwenspersoon (cvp).

Elke zorgorganisatie heeft een cvp. De cvp is onafhankelijk, want hij werkt niet bij de zorgorganisatie. Vraag bij de zorgorganisatie na wie de cvp is en wat het telefoonnummer of e-mailadres is. De cvp helpt je bij vragen en klachten over onvrijwillige zorg.

Wil je meer informatie over de Wet zorg en dwang? Lees dan verder op de website van de Rijksoverheid.

0 reacties